Zazakî News, tehlike altındaki diller arasında yer alan Zazaca’yı dijitalde görünür kılan bağımsız bir yayın platformu. Küçük bir editoryal ekip ve gönüllü katkılarla üç yılda büyüyen platform, ekonomik ve kurumsal engellere rağmen hem bir haber sitesi hem de dijital dil arşivi.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün Dünya Tehlike Altındaki Diller Atlası’nda ‘tehlike altındaki diller’ arasında saydığı Zazaca, dijitalde yeniden hayat buluyor.

Zazakî News, çekirdek bir editoryal yapı etrafında örgütlenen, esnek ve üretim odaklı bir modelle yayıncılık yapan bağımsız bir platform.

“Burası sizin eviniz, anadilinizin evi” sloganıyla, 5 Nisan 2023’te yayın yaşamına başlayan platform, farklı alanlarda yazan 15 kişilik yazar ve içerik üreticisinden oluşuyor.

Gönüllülük, serbest katkı ve dönemsel üretim üzerine kurulu sitenin editoryal sürecini çoğunlukla Genel Yayın Koordinatörü Enver Yılmaz yürütüyor. Diyarbakırlı gazeteci Yılmaz, mecranın kadrolu ve geniş bir medya organizasyonu olmamasının “bir tercih değil koşulların dayattığı bir model” olduğunu aktarıyor. Zazaca yazan ve düzenli üretim yapan insan kaynağının sınırlı olduğuna dikkat çekiyor:

“Buna karşın son üç yılda güçlü bir ağ oluşturduk. Bugün baktığımızda küçük ama etkili bir editoryal ekosistem oluştu.”

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ ODAKLI YAYIN POLİTİKASI

Eşitlik ilkesini editoryal yaklaşımının merkezine alan mecra, her türlü ayrımcılığa karşı bir yayın politikası benimsiyor. Kadınların kamusal alandaki görünürlüğünü artıran haberler, kadın odaklı meseleler ve kadınların üretimleri yer alıyor.

Türkiye’de uzun yıllar görünmez bırakılan LGBTİ ’lar kapsayıcı, çoğulcu ve demokratik yayıncılık anlayışı kapsamında temsil ediliyor.

Kadın yazarlar ve farklı toplumsal kesimlerden içerik üreticilerinin mecrada daha fazla yer almasını isteyen Yılmaz, gelecek dönemde buna dair daha somut adımlar atmayı hedefliyor.

Sitenin aylık tekil kullanıcı sayısı, gündeme bağlı olarak 10 bin ile 55 bin arasında değişiyor. Zazaca için dijital yayıncılığın etkisi hem niceliksel hem de niteliksel verilerle ölçülüyor. Yılmaz’a göre web trafiği, sosyal medya erişimi ve etkileşim gibi veriler Zazaca içeriğe talebin arttığını ortaya koyuyor.

Yılmaz, bu sayının Zazaca gibi risk altındaki bir dil için önemini “Burada sadece bir trafik verisinden değil aynı zamanda bir dilin dijitalde yeniden görünür olmasından bahsediyoruz” sözleri ile anlatıyor.

Mecranın günlük trafiği ise gündeme bağlı olarak değişiklik gösterse de istikrarlı bir artış grafiği çiziyor. Zazakî News’te günde ortalama 4-6 arasında haber yayınlanıyor. Haberlerin yanı sıra haftalık beş köşe yazısı, biyografiler, atasözleri ve multimedya içerikler de düzenli olarak okuyucularla buluşuyor. Yılmaz, üç yılda üç binden fazla haber ve yüzlerce makale yayınlandığı bilgisini veriyor.

BİR BÜROSU YOK

Zazakî News’in bir bürosu yok, çalışmalarını çevrimiçi ortamda yürütüyor. Yılmaz, bunun bir zorunluluk ve yeni nesil medya modelinin bir parçası olduğunu dile getirse de uzun vadede bir çalışma alanı ve kurumsal bir yapı oluşturmayı amaçlıyor.

Muhabir, yazar ve yayıncılar, gönüllü ve serbest olarak Zazakî News’e katkıda bulunuyor. Mecranın bunun dışında dönemsel olarak katkıda bulunan birçok destekçisi var. Zazakî News’in bu dayanışmayla büyüdüğünü söyleyen Yılmaz, “İnsanlar sadece içerik üretmiyor aynı zamanda bu dilin yaşaması için de katkı sunuyor” diyor.

Zazakî News, bir haber sitesi olmanın yanı sıra Zazaca’yı yazılı, görsel ve işitsel üretimle kayıt altına alan bir dijital arşiv niteliğinde. Mecra, böylece hem bugünü kayıt altına alıyor hem de geleceğe aktarılacak dijital bir arşiv oluşturuyor.

BİK SİSTEMİ BAĞIMSIZ MEDYA İÇİN YAPISAL BİR ENGEL

Zazaca, Zazakî News ile görünür olsa da dijital alandaki varlığı bazı yapısal engellerle karşı karşıya. Herhangi bir kurumsal ya da resmi yapıya bağlı olmadığı için devlet kurumlarıyla ilişkileri sınırlı bir düzeyde. Yılmaz, Türkiye’de özellikle Zazaca yayıncılık alanına yönelik “mesafeli bir yaklaşımın” hâlâ sürdüğünü anlatıyor:

“Bugün Türkçe yayın yapan birçok medya kuruluşu, kamu ilanları ve reklam desteklerinden faydalanabilirken Zazakî News, bu mekanizmaların dışında kalmaktadır. Basın İlan Kurumu’nun (BİK) mevcut yapısı da ağırlıklı olarak Türkçe yayıncılığı esas almaktadır. Bu durum Zazaca gibi dillerde yayın yapan bağımsız mecralar açısından ciddi bir dezavantaj yaratmakta, eşitlik ilkesine uygun bir tablo ortaya koymamaktadır.”

Herhangi bir ilan ve reklam ağı bulunmadığı için ekonomik sürdürülebilirlik bakımından önemli zorluklarla karşılaşıyor. Mecra, Zazaca yayıncılık........

© Journo