Waar was de rechtsstaat toen vrouwen om bescherming vroegen?

Student Internationaal en Europees recht, actief voor PRO, Dolle Mina

De overheid vraagt ons opnieuw alert te zijn op femicide. Terecht. Maar wie burgers oproept om signalen van geweld te herkennen, moet zichzelf dezelfde vraag durven stellen: waar was de staat toen vrouwen om bescherming vroegen?

‘Waar ben je?’ Met die vraag vraagt de overheid opnieuw aandacht voor femicide en dwingende controle. De campagne moet Nederlanders helpen signalen van onveilige relaties eerder te herkennen. Dat is belangrijk. Wat begint als liefdevolle aandacht kan veranderen in controle: voortdurend willen weten waar iemand is, bepalen met wie iemand omgaat, een telefoon controleren, iemand isoleren van vrienden en familie, dreigen of manipuleren. Zulke gedragingen kunnen onderdeel zijn van een patroon dat uiteindelijk escaleert. Juist daarom moet de campagne niet alleen aan burgers worden gericht. De vraag ‘Waar ben je?’ moeten we ook aan de overheid stellen.

Waar ben je wanneer een vrouw voor het eerst vertelt dat haar partner haar bedreigt? Waar ben je wanneer zij opnieuw wordt gestalkt? Waar ben je wanneer zij bang is om haar relatie te beëindigen? En waar ben je wanneer politie, hulpverlening en rechtspraak ieder een stukje van hetzelfde verhaal kennen, maar niemand het volledige patroon ziet? Een campagne kan mensen leren een gevaar te herkennen. Maar een campagne kan dat gevaar niet wegnemen. Daarvoor is een overheid nodig.

Het kabinet erkent inmiddels zelf dat slachtoffers nog niet altijd voldoende worden geholpen en beschermd en dat de manier waarop ondersteuning, preventie, zorg en rechtsbescherming zijn georganiseerd moet verbeteren.

Niet iedere moord komt uit het nietsNiet iedere femicide is voorspelbaar en achteraf is het gemakkelijk om signalen te herkennen die vooraf minder duidelijk waren. We moeten daarom niet doen alsof iedere moord eenvoudig voorkomen had kunnen worden. Maar het tegenovergestelde is even onverantwoord: doen alsof er nooit iets aan voorafgaat.

Dwingende controle, stalking, bedreiging, isolatie en eerder geweld kunnen onderdeel zijn van een patroon. Een afzonderlijk incident lijkt misschien niet ernstig. Maar wanneer maandenlange controle, bedreigingen en stalking samenkomen, ontstaat een ander beeld. Het probleem is dat een slachtoffer vaak het volledige verhaal kent, terwijl de overheid slechts losse hoofdstukken ziet.

Een vrouw weet dat haar ex haar al maanden volgt, haar telefoon controleert en haar eerder heeft bedreigd. De politie ziet misschien één melding. Een hulpverlener ziet een ander deel. Een familierechter behandelt een omgangszaak. Voor het........

© Joop