De economie is veerkrachtig, u iets minder

Het CPB ziet een economie die hogere prijzen opmerkelijk goed weet te verdragen. De Nederlander ziet zijn buffer slinken. Beide waarnemingen kunnen waar zijn – en toch vertellen ze niet hetzelfde verhaal. Precies in dat verschil schuilt een blinde vlek: wie vooruitgaat, wie achterblijft en hoe die afstand ongemerkt kan groeien. Tot het uiteindelijk niet meer alleen over geld gaat, maar over macht.

Afgelopen vrijdag bracht de Volkskrant geruststellend nieuws. „Opluchting voor kabinet: licht dalende koopkracht hoeft niet te worden gestut, vindt het CPB", luidde de kop boven een artikel van economieredacteur Yvonne Hofs. Nederlanders blijven ondanks hogere energieprijzen consumeren. Een deel van hun tijdens corona opgebouwde spaargeld spreken ze inmiddels aan, maar zolang de uitgaven op peil blijven lijkt extra koopkrachtsteun niet direct nodig. CPB-directeur Pieter Hasekamp vat het bondig samen: "De meeste huishoudens kunnen de hogere energiekosten op dit moment opvangen."

Lees dat nog eens langzaam. De boodschappen worden dus duurder. De energie wordt duurder. U haalt geld van uw spaarrekening om ongeveer hetzelfde te kunnen blijven doen als gisteren. En juist omdat u dat nog kunt, is er minder reden om u te helpen. De lezing van het CPB en de werkelijkheid aan de keukentafel kunnen dus allebei kloppen. Maar ze vertellen niet hetzelfde verhaal. Boekhoudkundig hoeft daar niets mis mee te zijn. Maar menselijk begint het al snel te wringen, en precies daar begint het politieke probleem. Want wanneer gaat het eigenlijk goed met een economie, en voor wie?

De kaart en het landschapEen economie kan groeien terwijl de opbrengsten daarvan steeds schever terechtkomen. En als onze belangrijkste graadmeters vooral registreren wat er gebeurt met groei, consumptie en inflatie, kunnen veranderingen in bezit, macht en bestaanszekerheid verrassend lang in de schaduw blijven. Niet omdat de cijfers verkeerd zijn, maar omdat iedere blik ook een schaduwkant heeft: wat je meet, bepaalt wat er onbelicht blijft.

De Britse gedragseconoom Cahal Moran houdt zich al jaren met die economische blik bezig. Hij is Visiting Fellow aan de London School of Economics en mede-auteur van The Econocracy, over de macht van economische expertise in publieke besluitvorming. In een interview dit jaar op HowTheLightGetsIn, het Britse filosofie- en muziekfestival van het Institute of Art and Ideas, vertelt Moran hoe zijn twijfel begon.

Tijdens de eurocrisis studeerde hij economie in Manchester. Buiten stond Griekenland letterlijk in brand; binnen gingen zijn colleges over diagrammen, jargon en wiskunde. De crisis zelf kreeg volgens hem niet eens een........

© Joop