Zonder inclusief leiderschap geen sociale weerbaarheid in deze tijd van fragmentatie en tribalisering

Socioloog, publicist, programmamaker

‘Er zijn geen grenzen’. Dat was het jubelende verkoopmotto van vele aanbieders van mobiele telefonie tegen het eind van de vorige eeuw. Inmiddels klinkt die zin eerder dreigend dan hoopvol. We zijn definitief in de donkere fase van de globalisering beland. Meer dan ooit is er een wereldwijde afhankelijkheid ontstaan. De menselijke, ecologische of economische drama’s ver hier vandaan slaan vrij snel toe, ook hier in Nederland. Conflicten in andere regio’s zijn heden ten dage niet meer ver weg van onze straten noch van onze portemonnee. Emotioneel, sociaal, politiek, maar ook economisch wordt onze samenleving kwetsbaarder en sneller geraakt door wat zich buiten onze landsgrenzen afspeelt. Zie de polariserende impact van de bloedige Hamas-aanval van 7 oktober op Israëlische burgers en de genocidale oorlog van Israël in Gaza die daarop volgde op de sociale cohesie in Nederland. Zie de militarisering van de taal en het beleid van Nederland door de Oekraïne-oorlog. Zie de economische klap die er al is en nog harder zit aan te komen door de oorlog van Israël en Amerika tegen Iran.

Je zou denken dat het besef van wereldwijde onderlinge afhankelijkheid tot meer mondiale solidariteit leidt. Je zou denken dat onze toenemende kwetsbaarheid als land door de globalisering ook tot meer saamhorigheid onderling in Nederland leidt. Je zou hopen dat het meer tot ons doordringt dat “we are in this together”. Niets is minder waar.

Als er een patroon is dat tekenend is voor onze tijd, dan is het fragmentatie. Als ik in één woord de huidige ordening van onze sociale verhouding zou moeten vatten dan is dat woord: tribalisering. Werp maar eens een blik op onze splinternieuwe Senaat, het politieke instituut dat ons zou moeten behoeden tegen te veel waan van de........

© Joop