De bezetting en de uitholling van de Israëlische democratie

Onderzoeker aan de Universiteit van Tel Aviv en het Leo Baeck Institute

De komende vierentwintig uur zullen naar verwachting tot de meest dramatische momenten in de geschiedenis van de Israëlische politiek behoren. Opiniepeilingen en de publieke opinie wijzen erop dat het blok van Netanyahu-aanhangers na vele jaren aan de macht een nederlaag tegemoetgaat. Daar zijn tal van redenen voor: de sterke stijging van de kosten van levensonderhoud, de toenemende maatschappelijke en politieke polarisatie, de groeiende zorgen over de persoonlijke en nationale veiligheid, de sterke toename van de criminaliteit en natuurlijk de reeks beschuldigingen van corruptie en het aannemen van ongeoorloofde voordelen aan het adres van Netanyahu.

Het gevoel van urgentie dat veel Israëli's ervaren en dat hen ertoe brengt de huidige verkiezingen als beslissend voor de toekomst van het land te beschouwen, komt echter vooral voort uit hun vrees dat de stabiliteit van de Israëlische democratie wordt bedreigd. Die vrees is aangewakkerd door wetgeving die de regering-Netanyahu heeft doorgevoerd en die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de vrije pers en maatschappelijke organisaties heeft aangetast. De angst voor een regimeverandering naar Hongaars model, zoals onder Viktor Orbán, heeft de afgelopen vier jaar duizenden Israëli's ertoe gebracht week na week de straat op te gaan om te demonstreren.

Ondanks deze vastberaden en heroïsche strijd weigert de Israëlische samenleving echter de werkelijkheid onder ogen te zien en te erkennen dat de werkelijke bedreiging voor de veerkracht van de Israëlische democratie schuilt in de voortzetting van de bezetting. De voortzetting van de bezetting leidt, in een historisch proces dat vrijwel onvermijdelijk is, tot de ondermijning van de fundamenten van de Israëlische democratie. Een werkelijke strijd voor de Israëlische democratie moet daarom beginnen met een strijd om de bezetting te beëindigen.

De gangbare veronderstelling in het Israëlische publieke debat is dat de bezetting zich 'daar' afspeelt, achter een onzichtbare grens, terwijl binnen het soevereine Israël een stabiele liberale democratie bestaat. Zelfs de meest uitgesproken tegenstanders van de bezetting hebben de neiging deze kwestie te beperken tot het engere kader van het Israëlisch-Palestijnse conflict, alsof het slechts een ondergeschikt aspect van het buitenlands beleid betreft dat losstaat van de Israëlische samenleving zelf. Misschien vormt deze denkbeeldige scheiding een doeltreffend verdedigingsmechanisme, waardoor de Israëlische samenleving zich kan voorstellen dat langdurige controle over een ander volk haar morele, culturele en politieke karakter niet vervormt.

Een langdurige bezetting bestaat echter niet in een vacuüm. Zij vereist een heel stelsel van wetten, verordeningen, instellingen, handhavingsmechanismen, juridische precedenten en politieke taal. Wanneer dezelfde instellingen en functionarissen zowel in het bezette gebied als in het soevereine Israël actief zijn, is het moeilijk aan te nemen dat de normen die zijn ontstaan om de........

© Joop