Niet schieten maar praten

Journalist, oud-hoofdredacteur NOS Journaal, RTVRijnmond

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 96

Een gesprek met Ewald Engelen over oorlog en vrede

Als journalist ben ik nieuwsgieriger naar wat mensen zeggen dan wat er over mensen gezegd wordt. Helemaal, als het om de financieel geograaf professor doctor Ewald Engelen gaat. We hebben op 12 maart afgesproken in het café van de bioscoop Kriterion in Amsterdam.

Maar veel mensen zien oorlog als een soort noodzakelijk kwaad.

Dat wordt het wanneer regeringsleiders met een bepaalde bril op naar de wereld gaan kijken. En dat zie je steeds vaker. Alsof het een nulsomspel is. Wat de een wint, verliest de ander en omgekeerd, terwijl er ook een perspectief op de wereld mogelijk is waarin we gezamenlijk problemen oplossen, waarin we juist veel relaties met elkaar aangaan of waarin we proberen om gezamenlijk resultaten te boeken. De Canadese premier Mark Carney constateerde tijdens het World Economic Forum in Davos dat we uit een periode komen waarin we dachten dat we er een win-win-wereld mogelijk was, wat we de mondiale rechtsorde noemden. Maar dat is eigenlijk altijd een illusie geweest, want allerlei partijen hielden zich niet aan die rechtsorde, maar het was in zekere zin ook voor een deel ook wel degelijk een realiteit. Alleen, sinds 24 februari 2022, hebben we collectief besloten dat we in een andere wereld zitten, waarin we geen partners meer hebben, maar vijanden. Als je de ander gaat bekijken als een vijand, dan hoef je ook niet vreemd op te kijken wanneer die zich vijandig behandeld voelt en dat gaat spiegelen. En als je in zo’n situatie terecht komt, dan is er maar één oplossing: bewapenen. Mijn oproep zou zijn om zo snel mogelijk weer terug te keren tot dat win-win-perspectief en weer opnieuw allerlei relaties met andere landen aan te gaan.

Kortgeleden schreef je in de Volkskrant een stuk over de begrotingsplannen van het kabinet Jetten.

Ja, met Edwin Vink maakte ik een analyse waaruit blijkt dat de toename van bestedingen aan wapens ten koste gaat van de verzorgingsstaat en dat dat gebeurt onder de notie van weerbaarheid, maar als je die weerbaarheid wilt vergroten dan moet je ook kijken naar de weerbaarheid van de samenleving als zodanig. En die bezuinigingen gaan de weerbaarheid van de samenleving niet vooruithelpen. Sterker nog: je kan verwachten dat het ruigere polarisatie gaat opleveren.

Moet er helemaal geen geld in defensie worden gestoken?

Nee, dat vind ik niet.

Laten we teruggaan naar de oude NAVO-norm van 2 procent. Daar hebben we eigenlijk nooit aan voldaan. Dan heb je het over twintig tot eenentwintig miljard aan uitgaven. Daar zitten we nu op. Dus dat is goed. En dan geen verhogingen.

Als het zou moeten, waar zou jij het geld dan weghalen?

Ik zou dat moeten niet........

© Joop