Mythes over de atoombommen op Japan

Verbonden aan het Intimacies of Remote Warfare-programma van de Universiteit Utrecht

Het officiële narratief dat de kernaanvallen op Japan in 1945 noodzakelijk en gerechtvaardigd waren, berust op mythes. Elk gebruik van dit massavernietigingswapen is altijd in strijd met het oorlogsrecht en moreel verwerpelijk, ook in Hiroshima en Nagasaki.

Op 6 augustus 1945, vroeg in de ochtend, fietste de driejarige Shinichi Tetsutani op zijn driewieler toen plotseling het noodlot toesloeg. Een felle lichtflits, hevige schokgolf en enorme vuurzee – de ontploffing van de Amerikaanse atoombom boven Hiroshima, Japan. Door de extreme hitte van de bom verbrandde de huid van Shinichi vrijwel volledig, wat uren later zijn dood veroorzaakte. Drie dagen later volgde een tweede kernbom, op Nagasaki.  

Nog steeds wordt geregeld beweerd en door menigeen geloofd dat Shinichi’s dood – en die van meer dan 210.000 anderen (waaronder 38.000 kinderen), grotendeels burgers – noodzakelijk en gerechtvaardigd was. Om de Tweede Wereldoorlog te beëindigen en daarmee juist veel leed te besparen, onder andere vanwege de voor november 1945 geplande Amerikaanse invasie. Illustratief is deze nogal stellige openingszin in een artikel van vorig jaar op NPO Kennis: ‘In 1945 maken twee Amerikaanse atoombommen op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Azië.’

Dit frame berust grotendeels op mythes. Natuurlijk droegen de bombardementen van de VS bij aan de uiteindelijke overgave van Japan, op 15 augustus 1945. Maar historici zien de deelname van de Sovjet-Unie aan de strijd tegen Japan vanaf 9 augustus dat jaar doorgaans als een (veel) belangrijker motief. Met name door de oorlogsverklaring van de Sovjet-Unie zag de politieke en militaire leiding in Tokio geen heil meer in voorzetting van de strijd. Dit gaf de hoogste Japanse leider, keizer Hirohito, toentertijd zelf ook aan. Tot dan hoopte zijn kabinet dat de Sovjet-Unie diplomatiek nog een rol........

© Joop