Vier eeuwen terug wapperde onze driekleur al in de Rode Zee en de Perzische Golf

Moesa Beg en ambassadeur Cunaeus die samen met Cornelis Speelman naar Isfahan trekken om de sjah te ontmoeten (Jan Baptist Weenix, ca. 1653)

De eerste keer dat het Wilhelmus in Jemen klonk...

Zullen we het durven? Zullen we het doen? Laten we de koninklijke marine de Perzische Golf in intimideren door een niet zo bevriend staatshoofd? Of houden we ons verre van de risico's daar. Dat is dan niet in de geest van de Verenigde Oost Indische Compagnie want die liet zich vierhonderd jaar geleden juist wel in met de Perzische Golf en de Rode Zee. Opperkoopman Pieter van den Broecke schreef een bestseller over zijn wederwaardigheden in die contreien met de titel Wonderlijcke Historische ende Journaelsche Aenteyckeniningh van 't gene Pieter Van den Broecke, op sijne Reysen, soo van Cabo Verde, Angola, Gunea, Oost-Indien (aenmerckens waerdigh) voorgevallen is: Waer in hem, soo in schip-breuck, als in 't doorreysen van 't Lant, seer veel vreemde dingen ontmoet zijn, soo van Religie, Manieren, Zeeden, en Huyshoudingen der volckeren: En andere eyghenschappen der Landen en Kusten, die sy bezeylt hebben.

Van den Broecke, geboortig uit Antwerpen, werkte als opperkoopman bij de Verenigde Oost Indische Compagnie (VOC). Hij behoorde tot de hogere rangen en mocht namens de maatschappij zaken doen. Daarbij was zijn voornaamste werkterrein de Indische Oceaan tussen India en Arabië. Als zodanig was hij de eerste Nederlander die zakelijk voet aan de grond zette aan de kusten van de Rode Zee en de Perzische Golf.

In 1613 zeilde Van den Broecke de Bab El Mandeb door op weg naar Jemen. U hebt op school geleerd dat de VOC rijk werd door de handel van koloniale waren – vooral specerijen – uit Indonesië. De echte winsten maakte men echter met inter-Aziatische handel – waaronder, zoals steeds duidelijker wordt – in slaven. Van den Broecke wilde nieuwe markten open leggen. Daarvoor moest hij toestemming zien te krijgen van de provinciale gouverneurs of pasja's in Aden, Mocha en Sanaa want Jemen maakte deel uit van het Ottomaanse Rijk. In dat kader bracht Van den Broecke een soort staatsbezoek aan Sanaa. Om indruk te maken bracht hij twee soldaten en een trompetter mee. Ze werden alle drie groots ontvangen een aan het eind van het feest beval Van den Broecke zijn trompetter het Wilhelmus te spelen. Het was waarschijnlijk de eerste keer dat dit lied in het Midden-Oosten klonk. Ineens werd Van den Broecke aan zijn jasje getrokken door een Turks........

© Joop