Er was nóg een omroep die het lot van Ongehoord Nederland moest ondergaan

Maar dat gebeurde vanwege het principiële antifascisme.

Dit is in de geschiedenis van de publieke omroep uniek! Deze opmerking wordt vaak gemaakt naar aanleiding van minister Letscherts voorgenomen besluit Ongehoord Nederland uit de publieke omroep te gooien. Weliswaar verdween in 2008 de omroep Llink van het toneel maar dat was omdat deze zich in de ogen van de landelijke Visitatiecommissie Publieke Omroep te weinig van de overige aanbieders onderscheidde.

Er bestaat één geval dat in hoge mate vergelijkbaar is: De Vrijdenkers Radio Omroepvereeniging (VRO), die per 1 januari 1937 haar uitzendrechten verloor.

De VRO was in 1928 opgericht vanuit de Dageraad, een organisatie die toen al sinds 1854 het ongeloof propageeerde. Multatuli was een belangrijk sympathisant van het gedachtengoed. Leden waren voornamelijk mensen van radicaal liberale, socialistische en anarchistische snit.

Onkerkelijken vormden in de eerste helft van de vorige eeuw een kleine minderheid. Ze werden door de massa van de gelovigen als onmaatschappelijke elementen beschouwd. Het tijdschrift De Dageraad werd dan ook in neutrale enveloppes naar de abonnees verzonden. Zo voorkwamen de leden problemen met de buren. Dat waren over het algemeen mensen van linkse en vaak anarchistische snit.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Zelfs de sociaaldemocraten hielden afstand van de Dageraadsmensen omdat ze katholieke en protestantse arbeiders niet nog meer van zich wilden vervreemden. Voor de VARA-microfoon waren prominente vrijdenkers dan ook niet welkom. Vandaar dat ze besloten een eigen omroep te stichten, die het na enige propaganda tot 9.000 leden bracht. De VRO werd zowaar tot het verzuilde omroepstelsel in wording toegelaten en mocht op 29 september 1929 voor het eerst een programma verzorgen. Men zond een feestelijke bijeenkomst van De Dageraad rechtstreeks uit.

Voor de microfoon verscheen Jan Hoving, voorzitter van de Dageraad. Hij sprak over het thema Mussolini als Vrijdenker en onderdrukker van de vrijheid van gedachte. In die dagen luisterde een Radio-Omroep Controlecommissie, in de wandeling aangeduid als Rococo altijd mee. Die liet al gauw de zender afschakelen. Niet alleen had Hoving de minister-president van een bevriende mogendheid beledigd, hij had........

© Joop