Havermelk is niet elitair maar juist spotgoedkoop

In een medische wereld die regelmatig de klachten van vrouwen, migranten, mensen van kleur, transmensen en mensen uit armere sociale klassen negeert, is de slogan ‘je bent wat je eet’ een opluchting. Jij hebt jouw eigen gezondheid in handen en moet nu gewoon de juiste keuzes maken.

Het is dus niet vreemd dat zo een bodem ontstond voor de wellness- en fitness-industrie in een neoliberaal systeem. ‘You’re just pulling yourself up on your bootstraps’ om jezelf gezond te maken. Op papier zou je met genoeg willpower en discipline optimale gezondheid kunnen bereiken en daarmee ook meer economisch succes behalen.

Natuurlijk bestaat epigenetica: het mechanisme waarbij omgevingsfactoren zoals voeding, stress en leefstijl bepalen welke genen de boventoon voeren, zonder dat je DNA zelf verandert. Daar heb je tot op zekere hoogte daadwerkelijk invloed op via voeding en beweging. Toch moeten we oppassen met doen alsof alle gezondheidsproblemen simpelweg weg te eten zijn door de ‘juiste’ keuzes te maken.

Vervuilende industrie staat zelden naast villa’s, maar juist in of nabij armere wijken. Mensen met minder inkomen hebben simpelweg niet de luxe om te verhuizen voor hun gezondheid. Ze wonen vaker in huizen met schimmel, tocht of slechte ventilatie — en hebben minder middelen om dat aan te pakken. Gezondheid is daarom een optelsom van omstandigheden. Door te doen alsof biohacking de oplossing is, ontsla je de gezondheidszorg en andere instanties van hun verantwoordelijkheid: als jij nou veertig jaar geleden meer had gesport, hoefde je nu geen zorg aan te vragen.

Eindelijk ‘regie’ door ‘clean eating'Het recept voor ‘clean eating’ en het politiseren van voedsel schrijft nu praktisch zichzelf. ‘Je bent wat je eet,’ dus moet jouw eten ‘puur en schoon’ zijn, zodat jijzelf ook ‘puur en schoon’ wordt.’ Voedsel wordt moreel geladen. Bewerkt eten is niet langer gewoon eten, maar ‘vies en onrein.’

Daarmee verschuift de schuld geruisloos. Wie ziek wordt, heeft niet alleen pech of een lichaam dat hapert binnen........

© Joop