Çocukluğunuzda eminim ki deneyip de başaramadığınız birçok zaman ve pek çok şey olmuştur. Örneğin, ip atlamayı deneyip ipi ayaklarınıza dolamış, bisiklete binmeyi deneyip düşüp bir yerlerinizi kanatmış, oyunda kaybetmiş, resim çizememiş, şarkı söyleyememiş, sınavda başarısız olmuş olabilirsiniz.

Her çocuğun yaşamında böyle anlardan en az biri var olduğu gibi yetişkinlik çağında da bu olanaklı olan bir durumdur. Yani hala resim çizemiyor, şarkı söyleyemiyor veya belirli konularda hala başarısız oluyor olabilirsiniz. Sayılanlar ve daha pek çokları, insanın hayatında başarılı olmayı çok isteyeceği, hatta o konularda başarılı olanlara imrenerek bakacağı konu, yetenek veya beceriler olsa da bir insanın her konuda aynı anda iyi, başarılı ve yetenekli olması neredeyse olanaksızdır.

İnsanın içerisinde var olan ya da beslenmeye muhtaç olan başarma güdüsü, onun içine doğduğu yaşam ve özellikleri ile koşut bir evrim geçirmektedir. Başarının ve başarılı olmanın normal, aksinin ise anormal kabul edildiği ailede, çevrede veya toplumda başarısız olmak birey için bir seçenek olmaktan çıkmaktadır. Başarıya ulaşmak, başarılı olmak her ne kadar o konuda emek, çaba ve zamanla ortaya çıkabiliyor olsa da bazı konularda yetenek ve beceriye ihtiyaç duyulduğu da yadsınamayacaktır. Dolayısıyla, yetenek ve beceri bakımından eksik olan birinin başarılı olması için sadece emek, zaman ve çabaya ihtiyaç duyacağını düşünmek de yanıltıcı olacaktır.

Başarılı olmak hemen hemen her insana ilk olarak ailesi tarafından yüklenen bir görevdir. Bu durum insanın yaşamında ilk zamanlar küçük görevlerle ortaya çıkar. Çünkü bireyin kendisi küçük, mevcut fiziksel ve zihinsel kapasitesi de daha fazlası için eksik ya da yetersizdir. Bir sesi taklit etmek, bir nesneyi kavramak, emeklemek, ayağa kalkmak ve anlamlı cümleler kurmak gibi gittikçe zorlaşan bu görevlerin hemen hemen hepsi herhangi bir genetik sorun ve doğuştan engeli olmayan bireyler için tamamlanabilir niteliktedir. Bu görevlerin üstesinden layıkıyla gelen birey zamanla; iyi, dürüst, anlayışlı, saygılı vb. niteliklere sahip olmak gibi, biraz daha toplumsal yaşama dair görevleri yerine getirmeye yönelik güdülenir. Bu süreç, okul kazanmaktan sorunsuzca bitirmeye, iş bulup evlenmeye, çocuk ve yatırım yapmaya doğru zamanla evrilir. Fakat, tüm bu görevler, başarılı olunması beklenen konu ve durumlar kişiden kişiye, aileden aileye, toplumdan topluma da değişiklik gösterir. Çünkü, her toplumun ve onu oluşturan kültürün başarı ölçütleri birbirlerinden farklıdır.

Başarılı olmanın daima beklendiği ve başarısızlığın ise daima ayıplandığı bir toplumda yaşayan başarısız birisi için bu bir var olma mücadelesine bile dönüşebilecektir. Başarısızlığınızın ardındaki nedenlerle ilgilenmeyen, sadece kendi ölçütleri ve beklentileri üzerinden kişiyi ve elde ettiği sonuçları değerlendiren, ister ailede ister toplumda........

© İz Gazete