Ritüelden Slogana Tarihsel Süreklilik

İnsanlık tarihi, toplumsal kriz anlarında kolektif korku ve suçluluk duygusunu kendi bünyesinden söküp atacak sembolik bir "öteki" yaratma eğilimindedir. Bu eğilimin dini ve arkaik kökeni, Yahudiliğin Yom Kippur ayinindeki "Günah Keçisi" (Azazel) ritüeline dayanır. Baş kâhinin toplumun tüm günahlarını bir tekeye yükleyerek onu çöle sürgün etmesi, topluluğu arındırma ve suçluluktan kurtarma arzusunun teolojik bir ifadesidir.

Tarih felsefesi penceresinden bakıldığında, bu arkaik mekanizma yok olmamış, aksine sekülerleşerek modern ulus-devletlerin kriz dönemlerine eklemlenmiştir. Bugün Almanya sokaklarında yankılanan "Ausländer raus" (Yabancılar dışarı) ve "Türken raus" (Türkler dışarı) sloganları, kadim günah keçisi ayininin modern, ırkçı ve ekonomik tabanlı bir tezahürüdür. Almanya’da gerçekleşen Saksonya- Anhalt Eyalet seçimleri aşırı sağcı AfD’nin D’e yakın bir oyla sandıktan tarihi bir zaferle çıkması, göçmenleri –özelde ise ülkenin en köklü azınlığı olan Türkleri– modern dünyanın "Azazel tekeleri" haline getirmektedir.

"Günah Keçisi" ve Kriz Dönemi Refleksleri

Rene Girard’ın “Kurban ve Kutsal” teorisinde belirttiği gibi, toplumsal iç gerilimler ve krizler tırmandığında, topluluk kendi içindeki şiddeti ve çözülmeyi engellemek için bir kurban arar. Kurban, krizin gerçek sebebi değildir; ancak toplumu bir arada tutan ortak bir nefret nesnesidir.

Almanya, sanayi üretimindeki durgunluk, yüksek sabit maliyetler ve küresel rekabetteki gerileme gibi yapısal ekonomik sorunlarla boğuşurken, faturanın sisteme kesilmesi kolektif bir panik yaratır. İşte bu noktada tarihsel döngü devreye girer: Enflasyon hız kesmiş olsa da halkın alım gücündeki kalıcı kayıp, yapısal reformların gecikmesi gibi karmaşık nedenleri analiz etmek yerine, suçu "yabancıların sosyal yardımları tüketmesine" bağlamak kitleler için çok........

© İstiklal