Allah’ın varlığını, “fıtrat, kâinatın düzeni, sebep-sonuç, varlığın manası, yaratılış gayesi” üzerinden akla hitap ederek; ardından Kur’ân-ı Kerim’in “marifetullah” çizgisiyle kalbe indirerek anlatmak çok önemlidir. Böylece iman, sadece duygu değil; bilgi ve teslimiyet olur.

İnsan, neyi “en büyük” görürse onun etrafında döner. Modern çağ, büyüklüğü para-itibar-güçle tarif ediyor; tevhid ise büyüklüğü Allah’a vererek insanı özgürleştiriyor. Buradan “riya, gösteriş, menfaat” eleştirisini kurup ihlâsa bağlamak gerekir.

Allah’ı bilmek, ibadet saatine sıkışmış bir bilgi değil; iş ahlâkından aile diline, yönetimden ticarete kadar “Allah için” yaşamak demektir. Bu bakışla “Her şeyi Allah için yapmak” ilkesini günlük hayatın ölçüsüne çevirirsiniz: emanet, adâlet, merhamet, kul hakkı.

Allah’tan uzaklaşmakla, deizm ve ateizmin yaygınlaşmasıyla modern insanın “kalp-ruh boşluğu” büyümüştür. Yalnızlık, depresyon, tükenmişlik artmıştır. Sosyal medya-onay bağımlılığı/ekran süresi, “şöhret putları”nın nasıl inşa edildiğini göstermektedir. Toplumsal güvenin düşmesi, kurumlara güvenin azalması gibi bulgular, güven ve ahlâk krizi göstergeleridir.

Kalbin kıblesi, hakikî iman ile iman edip, Allah’ı bilmek ve her şeyi o’nun için yapmaktır. İnsan bazen büyük soruları, küçük telaşların altında unutur. Sabah yetişilecek işler, akşam bitmeyen ekranlar, gündemden gündeme savrulan zihin… Derken bir gün içimizden sessiz bir cümle geçer: “Ben neye inanıyorum? Kime dayanıyorum? Kimin rızasını arıyorum?” İşte o an, hakikatin kapısı aralanır. Çünkü Allah’ı bilmek, sadece bilgi sahibi olmak değildir; insanın kendini bilmesidir. Varlığın en temel gerçeğiyle karşılaşmasıdır. Her şey değişirken değişmeyeni tanımaktır. Kalabalıklar içinde kaybolan ruhun, kendi sahibine dönmesidir.

Allah’ın varlığını anlamak için insanın önce kâinata bakması yeter. Ölçü, nizam, hikmet, hayat… Bir tohumun vakti gelince çatlaması, bir bebeğin kalbinin hiç durmadan atması, gece ile gündüzün şaşmadan birbirini takip etmesi… Bu düzen, başıboş bir rastlantının değil; kudreti ve ilmi sonsuz bir Yaratıcı’nın işaretidir. Kur’ân-ı Kerim’in çağrısı da zaten budur: Bakın, düşünün, anlayın. Akıl; Allah’ın varlığını kavramaya bir kapıdır. Fakat kalp; Allah’ı tanımaya bir yuvadır. İman, aklın ikna oluşu ile kalbin teslim oluşunu birleştirdiğinde “hakikî iman” olur. Sadece “var” demekle kalmaz; “O’na dayanırım, O’na güvenirim, O’nu severim” der.

Allah’ı tanımak, O’nun büyüklüğünü kavramaktır. Ama bu büyüklük, insanı ezen bir büyüklük değil; insanı özgürleştiren bir büyüklüktür. Çünkü insanın içine yerleşen en ağır pranga, “başkalarının rızası”dır. Beğenilme ihtiyacı, gösteriş, makam, alkış… Modern çağ, insanı bu putlara bağlayarak yorar. Oysa tevhid ve ihlas, insanı tek bir kapıya bağlar: Allah’ın kapısına. Bu bağ, insanı büyütür; dağıtmaz. Korkularını azaltır; çoğaltmaz. Kalbe şu sükûnu indirir: “Rabbim görüyor, biliyor; O her şeye yeter.” İşte “her şeyi Allah için yapmak” bu sükûnun faaliyete dönüşmesidir. İbadeti ibadet yapan, işi iş yapan, niyeti niyet yapan budur.

Her şeyi Allah için yapmak; hayatı “riya”dan “ihlâs”a taşımaktır. İyiliği gösteriş için değil, O’nun rızası için yapmak… Çalışmayı yalnız para için değil, emanet bilinciyle yapmak… Bir vazifeyi makam için değil, hakkaniyet için yürütmek… Bir sözü alkış için değil, doğru olduğu için söylemek… Kul hakkından sakınmak, adâleti gözetmek, haksızlığa razı olmamak…

Allah için yaşamak, insanı insana karşı da daha merhametli kılar; çünkü Allah’ı seven, O’nun kullarına da hürmet eder. Ailede dil yumuşar, ticarette güven artar, yönetimde hakkaniyet doğar, toplumda kardeşlik filizlenir. İman, sadece secdede değil; ahlâkta görünür.

Gözlerimizi açtığımız andan kapadığımız ana kadar sayısız delille kuşatılmış haldeyiz. Her sabah doğan güneş, her gece süzülen ay, her mevsim renk değiştiren yapraklar... Hepsi bir sesin yankılarıdır. Ama asıl mesele, o sesi duyabilmektedir. Allah'ı bilmek, sadece O'nun varlığını kabul etmek değil; O'nu tanımak, O'nunla hemhal olmak, O'nunla nefes almaktır. Allah'a hakiki iman ile iman etmek, insanı yeryüzünde özgür kılan tek güçtür. Çünkü O'nu bilen, hiçbir şeye kul olmaz; O'nu tanıyan, hiçbir karanlıktan korkmaz; her şeyi O'nun için yapan, hiçbir kayıptan üzüntü duymaz. Bu yazı, varlığın en büyük hakikatine, O'na ve O'nunla mana kazanan hayatımıza dairdir.

Güneş her sabah aynı sükûnetle doğuyor, atomlar kusursuz bir ritimle dönüyor ve hücrelerimiz biz farkında bile olmadan muazzam bir mekanizma gibi çalışıyor. Kâinat, her zerresiyle "Ben buradayım ve bir Sahibi’m var" diye haykırırken; bizler, bu muazzam sistemin içinde sağırlaşmış yolcular gibiyiz. Bugün insanlığın, özellikle de İslâm dünyasının yaşadığı en büyük kriz; ekonomik sancılar, siyasî istikrarsızlıklar veya teknolojik yetersizlikler değildir. Asıl krizimiz; Allah’ın (c.c) büyüklüğünü "kavramak" ile "ezberlemek" arasındaki o uçurumda kaybolmuş olmamızdır.

Allah’ı bilmek, sadece bir ismin varlığını tasdik etmek değildir; O’nu tanımak (Marifatullah), varlığın merkezine O’nu yerleştirmektir. Oysa günümüzde "Allah" kavramı, hayatın merkezinden çıkarılıp sadece dar zamanların sığınağına veya dillerdeki bir alışkanlığa hapsedilmiştir. İstatistikler, ibadet edenlerin sayısındaki artışa rağmen; dürüstlük, emanete riayet, adâlet ve kul hakkı gibi "imanın meyvesi" olan toplumsal ahlâkta bir gerileme olduğunu gösteriyorsa, burada "Tahkikî İman"ın yerini "şeklî bir aidiyete" bıraktığını kabul etmek gerekir.

İslâm âlimleri, Allah'ı bilmenin (marifetullah), tanımanın, insanın en temel vazifesi olduğunda ittifak etmişlerdir. "İnsanın bu dünyaya gönderilmesinin hikmeti ve gayesi, kâinatı yaratanı tanımak ve O'na iman edip ibadet etmektir. Bu sadece naklî bir delil değil, aynı zamanda aklî bir zorunluluktur.

Etrafımızdaki........

© İstiklal