menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Şiraze- Şaft- Zıvana

34 0
16.04.2026

Şiraze, Farsçadan dilimize geçen bir kelimedir. Ciltçilikte, kitap sayfalarını düzgün tutmaya yarayan ince örülmüş şerit anlamında kullanılır. Şiraze düzgün olmazsa sayfalar dengelenmez. Ciltlenen kitap, sarmal çıkılan merdiven misali yamulur.

İngilizceden dilimize geçen şaft (shaft); "çubuk, mil, eksen" anlamındadır. Şaft, motordan aldığı dönme hareketini tekerleklere ileterek aracın hareketini sağlar.

Zıvana yine Farsça “Zuban” sözcüğünden türetilmiştir. Birbirine geçecek iki parçadan yapılan parça ve onun gireceği delikten oluşan tertibattaki dile verilen addır.

Zengin bir dil olan Türkçemiz, dışarıdan aldığı kelimelerle deyim yapma özelliğine sahip olduğu için şirazeye ve şafta kaymak, zıvanaya da çıkmak fillerini ekleyerek üç adet deyim oluşturmuştur. Dengesini yitirmek, kontrolünü kaybetmek, tutarsız davranmak anlamlarında; “Şirazesi kaymak”, yalpalamak ve sarsılmak anlamında “şaftı kaymak”; dengesini kaybetmek, taşkınca hareketlerde bulunmak anlamlarında da “ zıvanadan çıkmak” deyimleri bu yolla türetilmiştir.

Peki, bu üç deyimi niçin bir araya getirdin diyenlere tek cümle ile “günümüz Türkiye’sinin mevcut durumu başka şekilde anlatamadım da ondan”, diyorum.

Birleşmiş Milletler kayıtlarına göre yeryüzünde 193 ülke var. Allah aşkına söyler misiniz bizim gibi hemen her gün hop oturup hop kalkan dengesiz kaç ülke var? İster “şirazesine”, ister “şaftının kaymasına” olmadı “zıvanadan çıkmasına” bağlayın; ama hakikat şu ki bu kadar olumsuzluğu bir arada ve ardı ardına yaşayan başka bir ülke yok.

Siz, Anayasamızın ilk üç maddesinde ifadesini bulan Türkiye Cumhuriyeti’nin temel ilkelerini kenarından........

© İstiklal