Maksim Gorki’nin Ana romanı, yalnızca politik bir dönüşümün değil; anneliğin sınırsız özverisinin, korkuyla yoğrulmuş sevginin ve insan ruhundaki vicdan uyanışının romanıdır. Gorki’nin “anne”yi yalnız aile içinde kalan bir figür olarak değil, toplumsal merhametin ve insanî direncin sembolü olarak kurduğunu göstermektedir.

Romanın merkezinde, ilk bakışta tipik bir çalışan kadın gibi görünen Pelageya Nilovna yer alır. Hayatı boyunca korkuyla yaşamış, şiddet görmüş, yoksulluk içinde yaşayan ezilmiş bir anne… Kocası Mihail Vlasov’un kaba, içkiye düşkün ve acımasız davranışları, sert tavırları altında yıllarca susmuştur. Romanın daha başlarından Gorki, Nilovna’nın omuzlarına çöken bu derin, sessiz acıyı okura hissettirir. Çünkü bazı kadınlar susarak, katlanarak yaşar.

Nilovna’nın anneliği de başlangıçta yalnız koruma içgüdüsüdür. Oğlunu kaybetmek istemez. Pavel’in eve getirdiği kitaplar onu korkutur, dehşete düşürür. Gece yarısı eve gelen gençlere tedirginlikle bakar. Fısıltıyla konuşulan her cümlede felaketin yavaş yavaş mayalandığını hisseder. Çünkü o dönemin Rusya’sında bir annenin en büyük korkusu, oğlunun devlete karşı düşünmeye başlamasıdır.

Nilovna, başlangıçta “naif, korkmuş ve çaresiz bir kadın” olarak karşımıza çıkar; ancak daha sonra oğluna duyduğu sevginin onu yavaş yavaş değiştirdiğini gözlemleriz. Oğlu Pavel’in yasak kitaplarını öğrenince korkuya kapılır, ancak yine de oğlunun içindeki hakikat arayışını sezdiği görülür. Gerçekten de romanda Nilovna’nın iç dönüşümü, annelik duygusunun vicdanla birleşmesi sayesinde gerçekleşir. Roman boyunca insan ruhunun kırılganlığını hissettiren şu cümle de aslında Nilovna’nın iç dünyasını özetler gibidir:

“Dünyada kırılmadık ruh var mıdır acaba?”

Ancak Gorki burada anneliği yalnız duygusal bir bağ olarak bırakmaz. Roman ilerledikçe Nilovna’nın iç dünyasında büyük bir dönüşüm başlar. Pavel’in değişimini gördükçe, onun yalnız kendisi için değil;........

© Internethaber