Bän baarêrım: GAGAUZUM!!!

Damardan bän Gök-Oguzum!

GAGAUZ bän, GAGAUZ!!!  

Kimi insanlar ömürlerini kendileri için yaşamazlar. Onlar, bir milletin dilini yaşatmak, kültürünü korumak ve geçmişinden geleceğine uzanan köprüyü ayakta tutmak için çalışırlar. Kimi kalemiyle, kimi sazıyla, kimi de yıllar boyunca verdiği sessiz mücadeleyle bu yolda iz bırakır. Todur Zanet, işte böyle bir kültür insanıdır.

Türk dünyasının Balkanlar ve Doğu Avrupa'daki önemli topluluklarından biri olan Gagauz Türklerinin yetiştirdiği Todur Zanet; şairliği, yazarlığı, gazeteciliği ve halk kültürü araştırmalarıyla tanınır. Onu bir şair veya gazeteci olarak tanımlamak, yaptığı çalışmaları ve üstlendiği misyonu anlatmaya yetmez. O, ana dilini yaşatmayı bir kültür meselesi, kültürel kimliğini korumayı ise gelecek kuşaklara karşı bir sorumluluk olarak gören bir aydındır.

14 Haziran 1958'de Moldova'daki Gagauz Yeri'nin Kongaz köyünde dünyaya gelen Zanet, hayatını Gagauz Türkçesinin gelişmesine, edebiyatının zenginleşmesine ve halk kültürünün gelecek nesillere aktarılmasına adamıştır.

Peki, bir insan kendi dili ve kültürü için neler yapabilir? Bir gazete çıkarabilir, şiirler yazabilir, çocuklar için kitaplar hazırlayabilir, unutulmaya yüz tutmuş gelenekleri derleyip kayıt altına alabilir. Todur Zanet, bütün bu alanlarda emek veren isimlerden biridir. Onun çalışmaları, bir dilin yaşamasının o dili konuşmakla sınırlı olmadığını; onu yazmak, öğretmek, edebiyata taşımak ve kültürel mirasını korumakla da mümkün olduğunu gösterir.

ANA SÖZÜ GAZETESİNİN İLK SAYISINI BAKÜ’DE GÖRDÜM

Bakü’ye 1988 yılında ikinci gidişimde, şehrin aydınları arasında elden ele dolaşan bir gazete dikkatimi çekti: Ana Sözü.

Türk dünyasında pek çok alanda öncülük eden Azerbaycan, bu defa Gagauz Yeri’nde yayımlanmaya başlayan Ana Sözü gazetesine verdiği destekle gönlümü fethetmişti. Gazetenin Bakü’de beş binden fazla abonesi vardı. Kiril alfabesiyle yayımlanan dört sayfalık bu gazete, abartısız, Bakü’deki aydınların evlerinde kendine yer bulmuştu. Gagauz Türkçesinin yaşaması ve gelişmesi için duyulan sorumluluk, Azerbaycan aydınlarını harekete geçirmişti. Her biri 50-60 adet abone olarak gazeteye destek veriyordu.

O günlerde gazeteden yaklaşık yirmi nüshayı yanıma alarak Erzurum’a getirdim. Aradan geçen yıllara rağmen bu nüshalardan birkaçını hâlâ arşivimde saklıyorum. Onlar benim için eski gazete nüshalarından çok daha fazlasını ifade ediyor. Türk dünyasının ortak dil ve kültür bilincini, sınırları aşan dayanışmasını ve bir milletin kendi sesini yaşatma mücadelesini belgeleyen tarihî hatıralar olarak değerlerini koruyorlar.

Ana Sözü gazetesinin yayımlanması ve yaşatılması için emek verenlerin başında gelen isimlerden biri de Todur Zanet’ti.

Todur Zanet’in çalışmalarından söz ederken, 1988 yılında yayımlanmaya başlayan Ana Sözü gazetesini özellikle anmak gerekir. Bir gazetenin değeri, sayfalarında yer alan haberlerle sınırlı değildir. Gazeteler bazen bir milletin kendi sesini duyurmasının, dilini korumasının ve kültürünü gelecek kuşaklara aktarmasının en önemli araçlarından biri hâline gelir.

Ana dilinde yayımlanan bir gazete, insanlara haber ulaştırmanın ötesinde, kendi dillerinin yazılabildiğini, okunabildiğini ve kamusal hayatta varlığını sürdürebildiğini gösterir. Gagauz Türkçesinde yayımlanan Ana Sözü, bu bakımdan Gagauzların dil ve kültür hayatında önemli bir yere sahiptir. Gazetenin yayımlanması ve yaşatılması için gösterilen çabalar, Gagauz Türkçesinin yazılı basında gelişmesine ve daha geniş çevrelere ulaşmasına katkıda bulunmuştur.

Bir çocuk, evinde annesinden ve babasından duyduğu dili gazete sayfalarında gördüğünde ne hisseder? Büyüklerinden işittiği kelimelerin yazıya dönüştüğünü, kendi dilinde haberler yayımlandığını........

© Internethaber