Ekonominin belli bir aritmeği, genelgeçer kuralları ve bunun yanı sıra, öngörülmesi çok kolay olmayan ‘siyah kuğular’ı vardır. Mesele siyah kuğu oldu mu, ekonomi yönetimlerini acımasızca suçlamak doğru olmaz, ancak üzerine korna çala çala gelen bir kamyonu göremiyorsa o yönetim, işler hepimiz için fena demektir. Şu İran’a yönelik saldırıyı birkaç yıl öncesinden dile getiren o kadar çok analiz varken, bu affediliir bir şey değildir. Hele ki hâlâ çok iyimser ve umut veren öngörüler yapmaya devam ediliyorsa… Ne yazık ki, pek çok makro dengesizlik ve risklerle yüz yüze olan Türkiye’de, ekonomi yönetimi analiz ve öngörülerinde hata yapmayı alışanlık haline getirdi. Mesela hampetrolün varil fiyatını 60 dolar olarak alıp enflasyon öngürüsü yapmak gibi… Durum parlak değil ve pembe tablolar çizmek yerine birkaç senaryo üzerinden yeni önlem paketleri oluşturmak gerek. Ancak o da yok! Önce bir kredi derecelendirme kuruluşundan gelen değerlendirmeyle başlayalım. Hani ekonomi yönetiminin, ilk not artırımı sonrasında, ardı ardına not artırımı geleceğini iddia ettikleri kuruluşlardan biri olan Fitch Ratings, Türkiye’nin kredi notunu ‘BB-‘ olarak korurken, kredi notu görünümünü ‘pozitif’ten ‘durağan’a çevirdi. Böyle devam ederse, önce görünüm ‘negatif’e dönecek, sonra gelsin not indirimi!

TEK MESELE 50 MİLYAR DOLARLIK DÖVİZ SATIŞI OLSA HADİ NEYSE… Görünüm revizyonunun, İran savaşının başlamasından bu yana Türkiye’nin döviz rezervlerinde yaşanan belirgin düşüşten kaynaklandığı belirtildi. Bu süreçte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Türk Lirasını desteklemek amacıyla piyasaya 50 milyar doların üzerinde döviz sattığına işaret edildi ve savaşın uzaması halinde dış borç ödemeleri ve enflasyon görünümünde daha fazla bozulma yaşanabileceğine dikkat çekildi. Fitch’e göre, Türkiye’nin enerji ithalatına yüksek bağımlılığı bu riskleri artıran temel unsurlardan biri. Türkiye ekonomisinin kırılganlıkları da sıralanmış. Kronikleşen yüksek enflasyon, para politikasına yönelik siyasî baskılar, tekrarlayan döviz krizi riskleri, rezervlerin dış borca kıyasla sınırlı kalması ve kurumsal zayıflıklar önemli riskler olarak belirtilmiş.

ERKENE ALINMIŞ DEĞERLENDİRME CİDDİ BİR UYARI OLARAK GÖRÜLMELİ Fitch, Türkiye ekonomisinin olumlu sayılabilecek yönlerini de şöyle sıralamış: Güçlü ve çeşitlendirilmiş ekonomik yapı, görece düşük kamu borcu, zorlu dönemlerde dahi dış finansmana erişim kapasitesi ve bankacılık sektörünün dayanıklılığı… Bir de önemli bir ayrıntı var. Fitch, bu değerlendirmeyi olağan takvim akışının dışında yayımladı. Sebebi; mevcut düzenlemelerin, bir ülkenin kredi görünümünde ani ve önemli değişikliklerin yaşanması halinde, planlı değerlendirme tarihinin beklenmeden güncellenmesi gerekliliği… Fitch’in Türkiye için bir sonraki planlı kredi notu gözden geçirme tarihi 17 Temmuz 2026. Aslına bakarsanız, bu bir sarı alarm!

ENFLASYON TAHMİNİNİ 2 PUAN YUKARI ÇEKTİ Gelelim gözden geçirilmiş beklentilere… Fitch, 2026 yılında carî açığın yüksek enerji fiyatları nedeniyle büyüyeceğini ve 2027’de daha da genişleyeceğini öngörüyor. Kuruluş, rezervlerin 2027 sonunda benzer ülkelerin ortalamasının altına düşeceği uyarısında bulunuyor. Eğer petrol fiyatları varil başına 20 dolar daha artarsa, carî açığın millî gelirin yüzde 1’inden fazla büyüyeceği ve enflasyonu körükleyeceği uyarısı da var. Fitch, enflasyon tahminini ise 2026 sonu itibarıyla 2 puan artırarak 27’ye yükseltti. Kuruluş, 2027 yılı sonunda ise enflasyonun yüzde 21’e gerileyeceğini öngörüyor.

12 AYLIK VADELİ DIŞ BORÇ 239 MİLYAR DOLAR SEVİYESİNDE Fitch bir hesaplama yapmış ve akaryakıta uygulanan eşel mobilin yeniden devreye alınmasıyla sağlanan malî desteğin yüksek enerji fiyatlarının enflasyona yansımasını, yaklaşık üçte iki oranında absorbe ettiğini belitmiş. Kuruluş, Türkiye’nin dış finansman ihtiyacının yüksek seyrini sürdürdüğüne de işaret ediyor. Önümüzdeki 12 ay içinde vadesi dolacak dış borcun 239 milyar dolar seviyesinde ve bu tutar döviz rezervlerine kıyasla yüksek kalıyor. Dış likiditenin ise 2025 sonundaki........

© İlke TV