12-13 Eylül tarihlerinde, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de düzenlenen 18. BRICS Liderler Zirvesi, küresel jeopolitik gerilimlerin ve ekonomik dönüşüm arayışlarının gölgesinde gerçekleşti. Genişleyen tam üye ve ortaklık yapısıyla, dünya nüfusunun ve ekonomisinin önemli bir bölümünü temsil eden topluluk, zirve sonunda ev sahibi Hindistan’ın yoğun diplomatik çabalarıyla ortak bir deklarasyon üzerinde uzlaşı sağladı.

Zirvenin siyasî gündeminde, İran-ABD gerilimi, Gazze ve Batı Asya’daki savaşla Ukrayna’daki çatışmalar vardı. Bu krizlerin deniz ticareti, Hürmüz Boğazı ve tedarik zincirleri üzerindeki olumsuz etkileri ele alındı. Küresel finansal sistem ve de-dolarizasyon, her zamanki gibi yine gündemdeydi. Batı merkezli küresel finans mimarîsine alternatif oluşturulması, yerel para birimleriyle ticaretin teşviki ve sınır ötesi ödeme mekanizmalarının geliştirilmesi ekonomik ajandanın merkezinde yer aldı.

Çin Halk Cumhuriyeti başta olmak üzere, üye ülkelerin dijital ekonomi, yeşil kalkınma ve yapay zekâ alanında ortak standartlar ve işbirlikleri geliştirilmesi yönündeki teklifleri de masadaydı. ABD’nin ve Batı Bloku’nun uyguladığı tek taraflı gümrük tarifelerine karşı ortak duruşla birlikte, küresel enerji arzının güvence altına alınması da önemli gündem maddelerinden biriydi.

İKİ DEV BİRER ADIM YAKINLAŞTI

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 2019’dan bu yana ilk kez Hindistan’ı ziyaret etmesi ve Başbakan Narendra Modi ile görüşmesi, iki ülke arasındaki sınır gerilimlerinin ardından, diplomatik normalleşme açısından zirvenin en kritik yan gündemlerinden biri oldu. 2050’lerde dünyanın en büyük ekonomisi olacak Çin ile yüzyılın son çeyreğinde liderliği devralacak Hindistan’ın bu yakınlaşması, Küresel Güney’in geleceği açısından büyük önem taşıyor.

Zirvede Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkesinin BRICS bünyesinde ödeme altyapısı, ortak sigorta mekanizması ve tahıl borsasının oluşturulması için girişimde bulunduğununun altını çizdi. BRICS bünyesindeki Yeni Kalkınma Bankası’nın (New Development Bank-NDP) güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Putin, banka aracılığıyla bugüne kadar yaklaşık 40 milyar dolar değerinde 123 projenin finanse edildiğini anımsattı. Putin’in ödeme sistemlerine yaptığı vurgu çok önemli, zira eğer gerçek olursa küresel ekonominin kuralları baştan yazılacak.

Zirvenin en önemli sonuçlarından biri, genişleyen toplulukta İran İslam Cumhuriyeti ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi Batı Asya’da karşıt pozisyonlardaki ülkelerin varlığına rağmen, uzlaşılan Yeni Delhi Deklarasyonu’nun ilan edilebilmesiydi.

BRICS’in çok kutuplu dünya düzeninde öncü bir rol üstlenebilmesinin en önemli sebebi de bu; karşıtlıklara değil ortak çıkarlara odaklanması… Zirve; BRICS’in homojen bir askerî veya siyasî blok olmadığını, ancak ekonomik özerklik, alternatif ödeme sistemleri ve Küresel Güney’in sesini duyurma konusunda ağırlığını artırdığını bir kez daha tescillemiş oldu. BRICS’in bu esnek ve ortak çıkarları öne çıkaran, üye ülkeler arasındaki gerilimleri öteleyen yapısı, gün geçtikçe gelişen ekonomilerin ilgisini daha fazla çekiyor. Bu oluşumun içinde olmak ya da bağlantılı halde kalmak isteyen ülkelerin sayısı artıyor.

Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin’in bir araya gelerek kurduğu BRIC, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin katılımıyla BRICS adını almıştı. Bugün İran, Mısır, Etiyopya, BAE ve Endonezya’nın katılımıyla on üyeli bir topluluk artık… Hatta on buçuk demek gerek, zira Suudi Arabistan tam üye mi, yoksa ‘davetli ortak’ mı orası biraz karışık.

Resmî ortak statüsündeki ülkeler arasında; Türkiye, Küba, Beyaz Rusya, Bolivya, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, Özbekistan ve Vietnam var. Gelişen ekonomilerden bazıları ise kapıda bekliyor. Pakistan, Azerbaycan ve Filistin üyelik başvurusu yapan ülkeler arasında… BRICS’in bu haliyle, Küresel Güney’in en önemli oluşumu olduğunu söylemek gerek.

EN ÖNCELİKLİ ORTAK HEDEF ALTERNATİF ÖDEME SİSTEMLERİ

Ve BRICS her zirvede, hedeflerine yönelik önemli adımlar atıyor. Hindistan’daki 18. BRICS Zirvesi’nde ödeme sistemlerine yönelik alınan kararlar, ABD Doları hegemonyasına ve batı merkezli SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) sistemine alternatif oluşturma hedeflerinde tarihî bir dönüm noktasını işaret ediyor. Bu zirvede, dijital finans ve ulusal altyapıların entegrasyonu başlıklarında somut adımlar atıldı.

Zirvede ödeme sistemlerine yönelik öne çıkan stratejik kararlar ve mevcut duruma gelince… Bundan böyle, küresel kart devlerinin karşısına ciddi bir rakip çıkması olasılığı her zamankinden daha güçlü… BRICS bünyesindeki Hindistan’ın UPI ve Brezilya’nın Pix........

© İlke TV