Aynı alanda çalışan iki kurumu yan yana koyun — ikisi de aynı işi yapıyor, aynı hedefe hizmet ediyor olabilir. Ama birine girdiğinizde her şey birkaç kişinin inisiyatifiyle, hızlı ve gayri resmi biçimde yürür; diğerinde her adım bir süreçten, bir onaydan, bir sistemden geçer. Birinde hiyerarşi neredeyse görünmezdir, herkes herkesle konuşur; diğerinde kim kime rapor veriyor, tek bakışta bellidir. Aynı sektör, aynı misyon — ama iki bambaşka karakter.

Bir kurumun “farklı” olduğunu söylemek kolay; ama nerede farklı olduğunu söylemek için bir dağılıma ihtiyaç var. Kurumsal kültür üzerine düşünürken, bu farkı on ayrı eksende tarif edebilecek bir çerçeve var: On Kültür Değişkeni. Her biri, bir vücuttaki organlar gibi, kendi başına değerlendirilebilecek bir dağılım taşır; ama yine de bütünden kopuk değildir, birinin durumu göze görünmese bile diğerlerini etkiler. Bu eksenler analiz kolaylığı için ayrı ayrı ölçülür — ama bir kurumda birbirinden yalıtılmış halde yaşamazlar; biri değiştiğinde, çoğu zaman bir ya da birkaçı da onunla birlikte değişir.

Çevre: bir kurum çevresiyle nasıl ilişkileniyor — onu kontrol etmeye mi çalışıyor, ona uyum mu sağlıyor, yoksa onun kısıtlamalarına mı boyun eğiyor? Zaman: zamanla ilişkisi nasıl — tek bir işe mi odaklanıyor yoksa aynı anda birçok işi mi yürütüyor, geçmişe mi, bugüne mi, yoksa geleceğe mi bakıyor? Eylem: eylemle ilişkisi nasıl — “olmak” mı esas, yoksa “yapmak” mı? İletişim: iletişimi nasıl — doğrudan mı, dolaylı mı; resmi mi, gayri resmi mi? Alan: özel alanı mı önceliyor, ortak/açık alanı mı? Güç: gücü nasıl dağıtıyor — hiyerarşik mi, eşitlikçi mi? Bireycilik: bireyi mi önceliyor, kolektifi mi? Rekabetçilik: rekabeti mi seçiyor, işbirliğini mi? Yapı: düzeni mi seçiyor, esnekliği mi? Düşünme: doğrusal mı düşünüyor, sistemik mi?

Bu on boyutun hiçbiri tek başına bir kurumu tanımlamaz. Ama hepsi bir arada, bir kurumun yansımasının hissettirdiklerini açıklar. İki kurum aynı sektörde, aynı misyonla var olabilir — ama biri zamanı tek bir işe odaklayarak yönetirken diğeri aynı anda birçok işi paralel yürütüyorsa; ya da biri düşünce biçimini doğrusal kurarken diğeri sistemik bir bakışla ilerliyorsa; ya da........

© Hürses