I. Genel Olarak

Anayasa Mahkemesi’nin, 01.12.2025 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan, kanuni faize ilişkin 22.07.2025 tarihli 2024/24 Esas ve 2025/164 Karar somut norm denetimi kararı, gerekçesinde mülkiyet hakkının ihlali, alacağın reel değerinin korunamaması ve hukuk devleti ilkesinin zedelenmesi gibi son derece ağır anayasal tespitlere yer vermektedir.

Mahkeme, yüksek enflasyon koşullarında sabit faiz oranlarının alacaklıyı fiilen zarara uğrattığını açıkça ortaya koymuştur. Ne var ki bu tespitlerin hemen ardından ortaya çıkan tablo, anayasal yargının kendi gerekçesiyle çelişen bir zamanlama pratiğini de açıkça gözler önüne sermektedir. Şöyle ki; Karar yaklaşık beş ay sonra Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal hükmü ise dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde ertelenmiştir.

İptal kararının geç yayınlanması ve yürürlüğünün bir hayli geciktirilmiş olması ister istemez ihlalin o kadar da acilen giderilmesi gereken bir ihlal olmadığını düşündürmekte; en azından ihlalin aciliyeti konusunda anayasal yargının kendi gerekçesiyle bağdaşmayan bir kurumsal bir algı oluşturmaktadır.

II. Somut Norm Denetiminin Amacı Ve “zaman” Unsuru

Somut norm denetimi, Anayasa Mahkemesi’ne tanınmış istisnai ve tamamlayıcı bir yetkidir. Bu denetim yolunun meşruiyeti, yalnızca normun Anayasa’ya aykırılığının tespitine değil; ihlalin etkili ve makul sürede giderilmesine dayanır. Zira; Anayasal haklar bakımından zaman, çoğu durumda ihlalin kendisinin bir parçasıdır. Özellikle parasal alacaklar ve mülkiyet hakkı söz konusu olduğunda, her geçen gün telafisi güç zararlar doğurabilmektedir. Bu nedenle, somut norm denetiminde verilen bir iptal kararının: geç yayımlanması, yürürlüğünün uzun süre ertelenmesi, kararın anayasal koruma fonksiyonunu önemli ölçüde zayıflatan bir etki doğurur.

III. Faiz Gibi Bir Borçlar Hukuku Kurumunun Anayasal Gündeme Alınması

Faiz, hukuki niteliği itibarıyla borçlar hukukunun klasik ve teknik bir kurumudur. Ekonomik değişkenlerle yakından ilişkili olup, yargısal yorum ve içtihatla esnetilmeye elverişlidir. Bu yönüyle faiz, normal koşullarda:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, gibi yüksek yargı organlarının içtihat birliği mekanizmaları içerisinde çözümlenmesi gereken bir alandır.

Anayasa Mahkemesi’nin bu alana doğrudan........

© Hukuki Haber