Eşyanın türüne göre kısmen özel hayatın gizliliği ve korunması hakkına, esas olarak da mülkiyet ve zilyetlik haklarına sınırlama getiren, dayanağını Anayasa m.20/2, m.21, m.13 ile İHAS m.8/2’den alan arama ve elkoyma tedbirlerinden elkoymanın yasal şekillerinin ve şartlarının CMK m.123 ila m.134’de düzenlediği, elkoyma ile aramanın farklı tedbirler olduğu,

Arama tedbirinin CMK m.116 ila 122’de düzenlendiği, bu maddelerden CMK m.119’un ve m.120’nin çok önemli olduğu, umumiyetle arama tedbirinde hataların arama kararı ile bu kararların yerine getirilmesinde ve aramada hazır bulunabileceklerde yaşandığı, arama tutanaklarına bu hususların kaydedilmesinin önemli olduğu,

Aramanın daha ziyade özel hayat hakkını, elkoymanın ise mülkiyet ve zilyetlik haklarını sınırladığı, bir tedbir olan elkoymanın ceza muhakemesi süreci ile sınırlı olduğu, yani geçicilik özelliği taşıdığı,

TCK m.54’de m.55’de düzenlenen eşya veya kazanç müsaderesinin ise kalıcı mahiyette mülkiyet ve zilyetlik haklarının yitirilmesine yol açması nedeniyle bir fer’i ceza olarak nitelendirilebileceği hem elkoyma tedbirinin ve hem de müsaderenin genel nitelikte tatbikinin mümkün olmadığı ve yasaklandığı,

Anayasa m.35’in ve İHAS 1. Ek Protokol m.1’in güvencesi altında bulunan mülkiyet ve zilyetlik haklarının “mal güvenliği” kapsamında görülmesinin gerektiği, mülkiyet hakkına dönük müdahaleleri öngören yasal düzenlemelerin “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması” başlıklı Anayasa m.13’e uygun hazırlanıp çıkarılmasının zorunlu olduğu, mülkiyet ve zilyetlik haklarına genel müdahalenin yasak olduğu, bu nedenle Anayasa m.38’in 10. fıkrasında genel müsadere cezası verilemeyeceğinin açıkça ifade edildiği, bunun öncesinde de elkoyma tedbiri yönünden, hem fiil ve hem de fail yönü itibariyle somut ilgi ve elkoyma tedbirinin tatbiki için somut zorunluluk şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmasının gerektiği,

Elkoyma tedbiri ile ilgili yasal şartlar bakımından;

CMK m.123’de; ispat aracı olarak yararlı görülen veya eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerlerine elkoymanın düzenlendiği,

CMK m.127’de; CMK m.123 uyarınca elkoyma kararını verme yetkisinin sıkı kurallara bağlandığı,

CMK m.128’de; sayılı bazı suçlar yönünden taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoymanın özel olarak düzenlediği, soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebinin varlığı kaydıyla taşınmazlara hak ve alacaklara elkoyulmasının düzenlendiği, ancak bunun için kanun koyucunun belirlediği kurumlar ile kurullardan ilgisine göre rapor alınmasının elkoyma tedbiri için zorunlu kılındığı, rapor almanın bir istisnasının 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un “Koruma tedbirleri” başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasında 3 ay için öngörüldüğü, CMK m.128/10’da gerçek kişilerin elkoyulan malvarlığı değerlerinin idaresi için kayyım tayin edilebileceğinin belirtildiği,

Uygulamada; elkoyma tedbiri için CMK m.128/1’de belirtilen elkoyma şartlarının varlığına dikkat edilmediği, bu konuda........

© Hukuki Haber