Duruşmada hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılamaması ve/veya hüküm verilememesi kuralının istisnalarından 5’ine bir önceki yazımızda yer vermiştik. Bu yazımızda ise, belirtilen husustaki başlıca istisnalardan 6’sı ana hatlarıyla açıklanmaya çalışılacaktır. Sistematiğin bozulmaması için önceki sıralama esas alınarak devam edilecektir.

6. Yaptırım Türü Nedeniyle Sanığın Yokluğunda Duruşma

Kovuşturmaya konu suçun yaptırımının sadece adli para cezası ya da müsadere olması veya yaptırımın adli para cezası ile müsadereyi birlikte içermesi halinde, sanığın savunması alınmadan yokluğunda karar verilebilir (CMK.m.195/1).

Bu halde sanığa davetiye çıkarılması zorunlu olup, sanığı haberdar etmeden karar verilebilmesi mümkün değildir. Sanığın yokluğunda karar verilebilmesi için sanığa tebliğ edilen davetiyede, “duruşmaya katılmasa bile yokluğunda duruşma yapılarak karar verileceği” yazılmak zorundadır. Aksi halde bu durum tek başına bozma nedenidir.

Yargıtay 19. CD (E: 2020/2758 K: 2020/12350 T: 06.10.2020) Dosyanın tetkikinde sanık adına çıkartılan kanunun 195/1. maddesi uyarınca yokluğunda karar verilebileceğine dair şerhi içerir tebligatın yukarıdaki usule uyulmaksızın doğrudan MERNİS adresine 7201 sayılı Kanun’un 21/2. maddesine göre tebliğ edildiği anlaşılmakla, soruşturma aşamasında da savunması alınmayan sanık B…’e CMK’nın 195/1. maddesindeki şerhi içerir duruşma davetiyesi usulüne uygun şekilde tebliğ edilmeden ve sanığın savunması alınmadan, yazılı şekilde karar verilmesi kanuna aykırı…

Belirtmek gerekir ki bu hükme istinaden sanığın yokluğunda duruşma yaparak karar vermek bir zorunluluk olmayıp, mahkemenin takdirindedir; mahkeme, sanığın sorgusunu yaparak da karar verebilir.

Yine belirtmek gerekir ki sanığın yokluğunda duruşma yapılmasına karar verilse bile, duruşmaya katılan sanık ve/veya müdafii gibi tarafların beyanları alınmak zorundadır.

7. Açıklanması Geri Bırakılan Hükmün Açıklanması

Mahkûmiyete konu cezanın 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olması halinde mahkeme, diğer şartların da varlığı halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmektedir (CMK.m.231/5). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı şartlı bir mahkûmiyet niteliğinde olup, müsadereye ilişkin hükümler dışında, sanık yönünden hukuki sonuç doğurmamaktadır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde, sanık hakkında 5 yıllık (çocuklar hakkında 3 yıllık) denetim süresi öngörülmesi zorunlu olup, denetim süresi içerisinde sanığın kasıtlı bir suç işlememesi ve -kararda belirtilmiş ise- yüklenen yükümlülüklere uygun davranması halinde, hüküm tüm sonuçları ile ortadan kalkmaktadır (CMK.m.231/10).

Sanığın denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemesi halinde, mahkeme tarafından açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanmasına karar verilecektir. Bu halde mahkemece duruşma açılması zorunlu olmakla birlikte sanığın duruşmada dinlenilmesi zorunlu değildir. Dolayısıyla denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işleyen sanığın yokluğunda karar vermek mümkündür. Bu halde sanığa davetiye çıkarılması ve davetiyede “duruşmaya katılmasa bile yokluğunda duruşma yapılarak karar verilebileceğinin” ihtar edilmesi zorunlu olup, sanığı haberdar etmeden karar verilmesi mümkün değildir.

Yargıtay 2. CD (E: 2025/8426 K: 2025/14561 T: 10.07.2025) Sanık hakkında denetim süresinde kasten yeni bir suç işlemesi nedeniyle hükmün açıklanmasına karar verilirken, 5271 sayılı CMK’nın 195/1. maddesine göre sanığa yokluğunda karar verilebileceği ihtarını içeren tebligatın usulüne uygun sanığa tebliğ edilmediği, anılan tebligatın usulsüz olduğu ve sanığın savunması alınmaksızın yokluğunda hükmün açıklandığı anlaşılmakla; bu........

© Hukuki Haber