"Hediye tatil kazandınız" çağrısıyla başlayan bir satış toplantısı, sonunda elinde kırk sekiz senetlik bir borç ve üzerine hiç ayak basmadığı bir taşınmazın tapusuyla biten bir tüketiciyi bırakır geride. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2 Ekim 2024 tarihli kararına konu olan olayda tartışılan, satıcının tüketiciye bir yerde konaklama imkânı sunmuş olmasının, sözleşmeye konu asıl taşınmazı teslim etmiş sayılıp sayılamayacağıdır. Kurul bu soruya açık bir "hayır" ile cevap vermiş ve teslimin ispat yükünü satıcının üzerinde bırakmıştır.

Karar tek başına bir olayı değil, aynı satış grubuna karşı açılmış bir dizi davayı temsil ediyor. Hukuk Genel Kurulu aynı hukuki sorunu 29 Kasım 2023 tarihinde üç ayrı dosyada daha çözmüştü; bu karar dördüncüsü. Bir satış yönteminin dört ayrı mağdur üzerinden aynı Kurula dört kez taşınmış olması, tesadüften çok bir iş modelinin izini sürüyor.

II. OLAY: HEDİYE TATİLDEN HİSSELİ TAPUYA

Davacı, birlikte hareket eden birkaç şirketin düzenlediği bir tanıtım toplantısına "hediye tatil kazandığı" söylenerek götürülmüştür. Toplantıda, davacının ifadesiyle "saldırgan satış yöntemleri" uygulanmış ve tarihsiz bir sözleşmeyle Kütahya Emet'teki bir tesisten devremülk satın alması sağlanmıştır: bedel 11.950 TL, peşinat 1.250 TL, kalanı için kırk sekiz adet senet.

Bir süre sonra aynı kişiler davacıyla yeniden temas kurmuş, bu kez Yalova'daki başka bir tesisle ilgili yeni bir sözleşme imzalarsa mevcut hakkını değişim, kiralama veya satışa çevirebileceğini söylemişlerdir. Davacı 19 Ağustos 2015 tarihinde bu ikinci sözleşmeyi de imzalamış, 3.786 TL bedelin tamamını ödemiş ve üç ayrı seferde 560'ar TL aidat yatırmıştır. Üç hafta sonra, 10 Eylül 2015'te, Yalova Termal'deki bir taşınmazın 3650'de 7'lik hissesi davacı adına tapuya tescil edilmiştir.

Davacının şikâyeti nettir: parasını ödemiş, tapusunu almış, ama sözleşmede vaat edilen 2 1 stüdyo daireyi, yılın belirlenen Şubat dönemi için dahi olsa, hiçbir zaman fiilen kullanamamıştır. Davalı taraf ise farklı bir olguya dayanmıştır — davacının 11-18 Haziran 2017 tarihleri arasında, RCI adlı uluslararası değişim sistemi üzerinden Kuşadası'ndaki başka bir tesiste konakladığını öne sürmüş, bunun teslim yükümlülüğünü yerine getirdiğini savunmuştur. Davacı ayrıca, tapusu adına geçen taşınmazın bulunduğu tesisin belediyeyle yaptığı kaplıca suyu kullanım sözleşmesi sayesinde kâğıt üzerinde işler durumda göründüğünü, oysa kendisine hiçbir dönem için fiilen yer gösterilmediğini ileri sürmüştür.

Davacı, ödediği bedelin iadesi ve sözleşmelerin iptali için önce icra takibi başlatmış, davalıların itirazı üzerine de itirazın iptali ve sözleşmenin feshi davası açmıştır.

III. HUKUKİ ÇERÇEVE: DEVRE MÜLK, DEVRE TATİL VE "TESLİM" NE ZAMAN GERÇEKLEŞİR

Devre mülk hakkı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 57 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş, müşterek mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkıdır ve kurulması resmî şekle tabidir. Somut olaydaki sözleşmeler ise bu kalıba tam uymuyordu; taraflar arasında adi yazılı biçimde düzenlenmiş, "hisseli gayrimenkul satışı" adı altında bir pay devri vaadi içeriyordu. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin kararında isabetle belirtildiği gibi, taşınmaz payı devrini içeren böyle bir sözleşme Türk Medeni Kanunu'nun 706, (o tarihte yürürlükte olan) Türk Borçlar Kanunu'nun 237, Tapu Kanunu'nun 26 ve Noterlik Kanunu'nun 89. maddeleri uyarınca resmî şekilde yapılmadıkça geçersizdir — ama tapuda fiilen devir gerçekleşmişse, geçersiz sözleşme bu devirle birlikte geçerlilik kazanır.

Sözleşmenin geçerli hâle gelmiş olması, meselenin yalnızca yarısını çözer. Geriye, tüketicinin dönme (o dönemki adıyla, ön ödemeli devre tatil satışlarına özgü) hakkını kullanıp kullanamayacağı sorusu kalır. Kararın verildiği tarihte yürürlükte olan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un mülga 50/9. fıkrası, devre tatile konu taşınmazın ön ödemeli satılması hâlinde tüketiciye, "devir veya teslim tarihine kadar" herhangi bir gerekçe göstermeksizin sözleşmeden dönme hakkı tanımıştı. Yine o tarihte yürürlükte olan Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri........

© Hukuki Haber