I. Bir Müddetnamedeki Üç Tarih

Kocaeli'de bir hükümlünün müddetnamesinde üç tarih var. Cezaevine giriş 22.06.2022, koşullu salıverilme 01.11.2031, hak ederek tahliye 15.12.2034. Kâğıt üzerinde görünmeyen dördüncü tarih ise ne yazık ki diğerlerinden daha belirleyici çıktı: hükmün kesinleştiği 30.04.2024.

Bu kişi uyuşturucu ticareti suçundan Kocaeli 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 14.06.2023 tarihli kararıyla mahkûm edildi. Karar istinaf ve temyizden geçene kadar tutuklu kaldı; 2022 yazından itibaren kesintisiz olarak kapalı kurumdaydı. 2024'te açık ceza infaz kurumuna ayrılmak için başvurduğunda talebi tek bir gerekçeyle reddedildi: cezası 31.07.2023'ten sonra kesinleşmişti.

Eylül 2026'da basına yansıyan haberlere göre yeni bir infaz düzenlemesi hazırlanıyor. Etki analizlerinin Ekim'de Adalet Komisyonu üyeleriyle konuşulması, metnin yılbaşından sonra Meclis'e gelmesi bekleniyor. Kaynaklar düzenlemeyi "Kovid benzeri" olarak tarif ediyor ve af niteliği taşımayacağını vurguluyor. Oranlar için de "istisnai suç tipleri hariç 1/2" ifadesi kullanılıyor. Metin henüz ortada yok. Ama "Kovid benzeri" bir düzenlemenin nerede tökezleyebileceğini, yukarıdaki dosya ve onu çevreleyen Anayasa Mahkemesi kararı oldukça net gösteriyor.

II. "Kovid Benzeri" Ne Demek?

İfadeyi doğru okumak için 2020'ye dönmek gerekir. 14.04.2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun, iki farklı türde değişiklik yaptı.

Birincisi kalıcıydı. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un (CGTİK) 107. maddesinin ikinci fıkrasında süreli hapis cezaları için koşullu salıverilme oranı üçte ikiden yarıya indirildi. Kasten öldürme, cinsel suçların bir kısmı, işkence, özel hayata karşı suçlar gibi sayılan suçlar için üçte iki oranı korundu. Yani haberlerde anılan "1/2" bugün de genel kuraldır. Değişecek olan, oranın kendisinden çok istisna listesinin genişliği olacaktır.

İkincisi geçiciydi ve asıl "Kovid" etkisini bu yarattı. Geçici 6. madde, 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından denetimli serbestlikte bir yıllık süreyi üç yıl olarak uyguladı. Geçici 9. maddenin beşinci fıkrası ise açık cezaevindeki ve denetimli serbestlikteki hükümlüleri salgın nedeniyle "izinli" saydı. Bu izin, 7407 sayılı Kanun'la on dokuz kez uzatılabilir hâle getirildi ve fiilen 2023 yazına kadar sürdü.

Burada dikkat edilmesi gereken ayrıntı, 2020 düzenlemesinin ölçüt olarak suç tarihini almasıdır. "30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar" ifadesi kişinin kontrolünde olan tek tarihe, fiili işlediği güne bakar.

III. 2023'te Ölçüt Değişti

Kovid izninin sona ermesiyle birlikte 7456 sayılı Kanun, CGTİK'e geçici 10. maddeyi ekledi. Maddenin altıncı fıkrası, belirli suçlar hariç olmak üzere "31/7/2023 tarihi itibarıyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden" şartları taşıyanların açık cezaevine daha erken ayrılabilmesini ve denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanmasını öngördü.

Ölçüt artık suç tarihi değil, belirli bir günde "hükümlü" sıfatıyla kapalı kurumda bulunmaktı. Kocaeli'deki hükümlü 31.07.2023'te o kurumdaydı. Ama hükmü henüz kesinleşmediği için hukuken "hükümlü" değil, tutukluydu.

IV. Anayasa Mahkemesi: Çoğunluk ve Üç Karşı Oy

Bu ölçüt kısa sürede Anayasa Mahkemesi önüne geldi. Sinop İnfaz Hâkimliği, suç tarihi yerine hükümlü olma tarihinin esas alınmasının adil olmayan sonuçlar doğuracağını ileri sürerek itiraz yoluna başvurdu.

Anayasa Mahkemesi, 07.03.2024 tarihli ve E.2023/148, K.2024/70 sayılı kararıyla itirazı oy çokluğuyla reddetti. Çoğunluğa göre kural açık ve belirliydi, kamu yararı amacı taşıyordu. İnfaz rejimine ilişkin tercihler de kanun koyucunun takdir alanındaydı. Mahkeme bu takdirin sınırını kendi yerleşik içtihadına dayanarak şöyle çizdi: "Kanun koyucunun bu konudaki tercih ve takdirinin yerindeliğinin incelenmesi, anayasal denetimin kapsamı dışında kalmaktadır."

Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Basri Bağcı karşı oy kullandı. Karşı oyun kurduğu örnek, Kocaeli dosyasının neredeyse birebir tarifidir. Aynı suç nedeniyle tutuklanan iki sanıktan birinin hükmü erken........

© Hukuki Haber