İdari teşkilatın düzenli ve verimli çalışabilmesi, kamu hizmetinin tarafsızlık, süreklilik ve güven ilkelerine uygun yürütülmesine bağlıdır. Bu çerçevede memur disiplin cezaları, görev ve davranış standartlarına aykırı eylemler karşısında uygulanan yaptırımların genel adıdır. Amaç, yalnızca cezalandırmak değildir; kurum düzenini korumak, caydırıcılığı sağlamak ve kamu hizmetinde etik kültürü güçlendirmektir. Memur disiplin cezaları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenmiştir. DMK 125. maddede devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları, bu disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller detaylı olarak düzenlenmiştir. Buna göre; devlet memurları hakkında atılı suça göre en hafifinden ağrına doğru uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma cezası verilebilir.

Uyarma, kınama ve aylıktan kesme disiplin cezaları disiplin amirleri tarafından verilebilirken kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası Disiplin Kurulu kararı veya Vali kararı ile verilebilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası ise disiplin amirinin talebi üzerine memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir. Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmalıdır.

İdarenin personelin yaptığı iş ve eylemler nedeniyle sorumluluğunun olduğu ve özellikle disiplin cezasının amacı düşünüldüğünde, idarenin hatalı davranan personeline bir disiplin yaptırımı (cezası) uygulamasının gerekliliği açıktır. Disiplin cezası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun (DMK) 124. maddesinde, “Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilecek cezalar” olarak tanımlanmıştır. Buna bağlı olarak memurun,

Mevzuatın emrettiği görevleri yurt içinde veya yurt dışında yerine getirmemesi,

Uyulmasının zorunlu olduğu hususları yapmaması,

Yasakladığı işleri yapması,

hallerinde disiplin suçu işlemiş olur ve bu da kendisine DMK’nın 125. maddesinde yer alan durumun niteliğine veya ağırlığına göre belirlenen disiplin cezalarının verilmesini gerektirir.

Disiplin, kamu görevlilerinin hizmetin gereklerine uygun davranmasını sağlayan kural ve mekanizmaların bütünüdür. Bu kurallara aykırı her eylem disiplin suçudur. Devlet memurları disiplin cezaları, hukuki dayanağı olan ve yargısal denetime açık idari yaptırımlardır. Burada öne çıkan ilkeler şunlardır:

Kanunilik: Hangi fiilin hangi yaptırımı gerektirdiği önceden belirlenmiştir.

Orantılılık: Cezanın ağırlığı işlenen fiilin niteliği ve etkisi ile uyumlu olmalıdır.

Savunma hakkı: Memur, isnat edilen fiili ve delilleri öğrenip yazılı savunma yapma hakkına sahiptir.

Masumiyet karinesi: Fiil usulüne uygun soruşturma ile sabit olmalıdır.

Kısacası, disiplin düzeni yalnızca yaptırım değil, aynı zamanda memurun keyfi muamelelere karşı korunması anlamına da gelir. Bu nedenle memur cezaları uygulanırken usule titizlikle uyulması elzemdir.

Memur Disiplin Cezaları Nedir?

Memur ceza sıralaması genel olarak şu şekildedir:

Görev ve davranışlarında daha dikkatli ol” mesajı içeren en hafif disiplin yaptırımıdır.

Fiilde kusur bulunmakla birlikte sonuçları görece sınırlı olan hallerde uygulanır.

Brüt aylıktan belirli oranlarda kesinti öngörülür; fiilin ciddiyeti artmıştır.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması

Memurun bulunduğu kademede 1–3 yıl ilerlemesinin durdurulmasıdır; kariyer etkisi yüksektir.

Devlet Memurluğundan Çıkarma

En ağır yaptırımdır; bir daha memuriyete atanmama sonucunu doğurur.

Bu sıralama, uygulamada orantılılık ve tekerrür (aynı veya benzer fiilin tekrarı) ilkeleriyle birlikte değerlendirilir.

Disiplin, memurların kendilerine verilen görevleri yerine getirirken uyması gereken kurallara aykırı davranması neticesinde uygulanan müeyyideler bütünüdür. Disiplin suçu, bir kamu hizmetinin düzenini bozan eylemdir. Disiplin cezaları kamu görevlisinin daha özenli olmasını sağlar, personel hukuka aykırı bir eyleminin neticesini önceden öngörüp ona göre tedbir alabilir. Kanunun disiplin cezalarını düzenleyen hükümleri sadece cezalandırma amacını taşımaz, amir konumundaki kamu personelinin de keyfi cezalandırma taleplerinin önüne geçer. İş bu keyfiliğin yasal düzenleme ile önüne geçilmesi, kamu personelinin de hukuken korunması anlamını taşır.

Devlet Memurları Kanunu memuru, “mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişilerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini İfa İle görevlendirilenler” şeklinde tarif etmektedir. Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, Ödev, hak, yükümlülük ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenlemektedir. Devlet Memurları Kanunu hükümleri merkezi yönetim bütçeli kurumlar, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanmaktadır. Hâkim ve savcılar, akademik personel ve askeri personel ise özel kanunları hükümlerine tabi bulunmaktadır.

Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması........

© Hukuki Haber