İthalatta eşyanın tarife pozisyonu, kıymeti veya menşei hakkında yapılan beyan, gümrük idaresinin değerlendirmesiyle her zaman örtüşmeyebilir. Bu farklılık, ek vergi tahakkukuna ve idari para cezasına yol açabildiği gibi, olayın özelliklerine göre kaçakçılık soruşturmasının da konusu olabilir. Ancak vergi farkı bulunması, kaçakçılık suçunun oluştuğunu tek başına göstermez. İdari yaptırım gerektiren bir beyan aykırılığı ile ceza sorumluluğu doğuran aldatıcı işlem arasındaki sınırın somut delillerle belirlenmesi gerekir.

Bu yazı, ithalatta yanlış beyanın özellikle 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yer alan kaçakçılık suçu açısından değerlendirilmesini ele almaktadır. Kanunda düzenlenen diğer kaçakçılık fiilleri, kendi unsurları çerçevesinde ayrıca incelenmelidir.

Kaçakçılık Suçu ve İdari Yaptırım Gerektiren Fiillerin Ayrımı

Gümrük alanında kaçakçılık, genel olarak eşyanın ülkeye giriş veya ülkeden çıkışında uygulanan denetim, vergilendirme ve yasaklama düzenini ihlal eden, kanunda suç olarak tanımlanmış fiilleri ifade eder. Bu alandaki temel düzenleme, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’dur. Kanunun 3. maddesinde farklı kaçakçılık fiilleri ayrı ayrı düzenlenmiştir. Dolayısıyla kaçakçılık, yalnızca eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın ülkeye sokulmasından ibaret değildir. Gümrük işlemleri yürütülerek gerçekleştirilen bir ithalat da ilgili suçun unsurlarının bulunması halinde kaçakçılık kapsamında değerlendirilebilir. Yanlış beyan bakımından özellikle önem taşıyan 3/2. madde, eşyanın aldatıcı işlem ve davranışlarla, gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokulmasını suç olarak düzenlemektedir.

5607 sayılı Kanun’un 3/2. maddesinde yer alan “sahte belge kullanmak suretiyle” ibaresi, 2014 yılında 6545 sayılı Kanun’un 89. maddesiyle “aldatıcı işlem ve davranışlarla” şeklinde değiştirilmiştir. Böylece suçun kapsamı, sahte belge kullanılmaksızın gerçekleştirilen aldatıcı işlem ve davranışları da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Güncel düzenleme bakımından belgenin orijinal olması tek başına ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; gerçeğe aykırı beyanın aldatıcı niteliği, vergilerin eksik ödenmesiyle bağlantısı ve ilgili kişinin kastı ayrıca değerlendirilmelidir. Bununla birlikte, değişiklikten önceki fiiller bakımından suç tarihinde yürürlükte bulunan düzenleme ve lehe kanun ilkesi gözetilmelidir.

Buna karşılık, gümrük mevzuatına aykırı her beyan kaçakçılık suçu oluşturmaz. 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nda, çeşitli beyan aykırılıkları için idari para cezaları öngörülmüştür. Örneğin, Kanunun 234. maddesi kapsamında beyan edilen kıymetin kanuni kıymet belirleme hükümlerine göre noksan bulunması, ilgili koşullarda eksik ithalat vergilerinin tahsiline ve idari para cezasına yol açabilir. Böyle bir aykırılığın tespit edilmiş olması, ayrıca kaçakçılık suçunun işlendiği anlamına gelmez. Ceza sorumluluğu için 5607 sayılı Kanun’da düzenlenen ilgili suçun unsurlarının da gerçekleşmiş olması gerekir.

Bu ayrım, yalnızca fiilin hata sonucu mu yoksa kasten mi gerçekleştirildiğine dayanmaz. Kabahatler, kanunda açıkça hüküm bulunmayan hallerde hem kasten hem de taksirle işlenebilir; dolayısıyla kasten yapılan her yanlış beyan da kendiliğinden kaçakçılık suçu sayılmaz. 5607 sayılı Kanun’un 3/2. maddesi bakımından, yanlış beyanın aldatıcı işlem veya davranış niteliği taşıması, gümrük vergilerinin kısmen veya tamamen ödenmemesiyle bağlantısının bulunması ve suçun manevi unsuru olan kastın ortaya konulması gerekir. Bu nedenle vergi farkının belirlenmesinin ardından, beyanın hangi bilgi ve belgelere dayandığı, aykırılığın nasıl meydana geldiği ve ilgili kişinin işlemdeki rolü ayrıca incelenmelidir.

Yanlış Beyan Ne Zaman Aldatıcı Davranışa Dönüşür?

Yanlış beyanın aldatıcı işlem veya davranış niteliğinde olup olmadığının belirlenmesinde, beyan ile gerçek durum arasındaki farklılığın kaynağı önem taşır. Eşyanın teknik özelliklerinin doğru açıklanmasına rağmen tarife pozisyonunun farklı yorumlanması ile bu özelliklerin daha düşük vergi uygulanmasını sağlayacak şekilde gizlenmesi aynı hukuki değerlendirmeye tabi tutulamaz. Benzer şekilde, bir ödemenin gümrük kıymetine dahil edilip edilmeyeceğine ilişkin hukuki uyuşmazlık ile gerçek satış bedelinin bir bölümünün bilinçli olarak saklanması birbirinden ayrılmalıdır.

Bu nedenle inceleme, beyannamedeki bilginin yanlışlığının belirlenmesiyle sınırlı kalmamalıdır. Beyanın hazırlanmasında kullanılan belgeler, eşyanın gerçek özellikleri, ticari işlemin içeriği ve ilgililer arasındaki........

© Hukuki Haber