Asker kişiler bakımından vazife malullüğü(gazilik ve şehitlik), sosyal güvenlik hukukunun kamu görevlilerine özgü koruma mekanizmaları içinde en önemli kurumlardan biridir. Bu kurum, kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında ortaya çıkan maluliyet riskinin bireye yüklenmemesi ve sosyal devlet ilkesi doğrultusunda toplum tarafından karşılanması anlayışına dayanır. Genel anlamda malullük, kişinin bedensel veya ruhsal bir arıza nedeniyle çalışma gücünü sürekli şekilde kaybetmesi olarak tanımlanırken, vazife malullüğünde belirleyici unsur maluliyet ile yürütülen kamu görevi arasındaki nedensellik ilişkisidir.

Malullük, sigortalının çalışma gücünü kaybetmesi nedeniyle uğradığı gelir kaybını telafi etmeyi amaçlayan bir koruma mekanizması olarak kabul edilmiştir. Bununla birlikte kamu görevlileri bakımından, özellikle askerlik mesleğinin yüksek riskli niteliği nedeniyle, kanun koyucu genel malullükten farklı ve daha geniş kapsamlı bir statü öngörmüştür. Bu çerçevede 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesinde genel malullük düzenlenmiş, aynı Kanun’un 47. maddesinde ise kamu görevlilerine özgü vazife malullüğü ayrıca hüküm altına alınmıştır.

5510 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre, “25 inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir.”

Bu düzenlemeye göre, vazife malullüğünün temel unsurları; olay, kamu görevlisi statüsü, görev veya görevden kaynaklanan bir olay, maluliyet sonucu ve illiyet bağıdır.

Askerlik görevi, yapısı itibarıyla yüksek tehlike barındıran ve birçok durumda personelin vücut bütünlüğünü ciddi şekilde riske sokan bir meslek alanıdır. Terörle mücadele operasyonları, eğitim ve tatbikatlar, askerlerin görevlerini sürekli bir risk ortamı içinde yerine getirmelerine neden olmaktadır. Bu nedenle asker kişiler, diğer kamu görevlilerine göre sakatlanma ya da hayatını kaybetme ihtimaliyle daha sık karşılaşmaktadır. Vazife malullüğü kurumu ise bu mesleki risklerin bireysel bir sonuç olarak görülmemesini sağlayarak ortaya çıkan zararların kamu tarafından üstlenilmesi anlayışını........

© Hukuki Haber