Çocukla kişisel ilişki kurma hakkının engellenmesi, 2026 itibarıyla artık icra dairesi eliyle değil Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri üzerinden yürütülüyor ve ilk başvurulan yaptırım, halk arasında hâlâ tazyik hapsi olarak bilinse de hukuken artık disiplin hapsi adını taşıyor. Bu iki yaptırım türü arasındaki fark kafa karışıklığına yol açabiliyor. Velayetin değiştirilmesi ise ayrı bir mekanizma olup ancak engellemenin sürekli hale gelip çocuğun menfaatini zedelediği durumlarda gündeme gelir.

Hukuki Çerçeve: Engelleme Ne Anlama Gelir?

Türk Medeni Kanunu'nun 323. ve 324. maddeleri, velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurma hakkını ve velayet sahibi ebeveynin bu ilişkiyi zedelemekten kaçınma yükümlülüğünü düzenler. Yani mahkeme bir görüşme takvimi belirlediğinde bu takvime uymak, keyfi bir iyi niyet meselesi değil, kanuni bir yükümlülüktür.

Somut bir örnek üzerinden bakalım. Hafta sonu görüşme günü geldiğinde anne çocuğu kapıya çıkarmıyor, telefonu açmıyor ya da son dakikada "çocuk hasta" diyerek görüşmeyi iptal ediyor. Bu tek seferlik bir ihmalse hukuken farklı, sistematik bir tutum haline gelmişse tamamen farklı değerlendirilir. Süreklilik kazanan engelleme, hem disiplin hapsi talebinin hem de ileride velayet değişikliği davasının zeminini oluşturur. Mahkemeler bu noktada çocuğun üstün yararı ilkesini her iki mekanizmanın da merkezine koyar.

Birinci Yol: Disiplin Hapsi ile Baskı Mekanizması

Daha önce bu konu İcra ve İflas Kanunu'nun 25/a maddesi kapsamında tazyik hapsi ile çözülüyordu. Ancak 7343 sayılı Kanun'un 30 Kasım 2021 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla İİK'daki bu maddeler mülga edildi ve konu, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen 41/A ve devamı maddelerle tamamen yeni bir yapıya kavuştu. Artık süreç icra dairesi üzerinden değil, Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri ve çocuk teslim merkezleri üzerinden işliyor.

Bu değişiklikle birlikte yaptırımın adı da değişti. Çocuk Koruma Kanunu'nun 41/F maddesi uyarınca artık disiplin hapsi uygulanıyor. İkisi arasındaki en belirgin fark şu. Tazyik hapsinde yükümlülük yerine getirilince hapis anında sona eriyordu, disiplin hapsinde ise bu doğrudan bağlantı daha sınırlı ve yaptırım idari bir nitelik taşıyor. Her iki durumda da bu süre adli sicile işlenmiyor.

Örneğin bir baba, düzenlenen görüşme takvimine üst üste uyulmadığını belgeleriyle Adli Destek ve........

© Hukuki Haber