1) Dezenformasyon ve Yalan Haber Kavramları

Haber içerisindeki kasıtsız yanlış bilgi misenformasyon, kasıtlı yanlış bilgi ise dezenformasyon kavramı ile ortaya konabilir.[1] Kasıtsız olarak sunulmakla birlikte, haberdar edildikten sonra gereği yapılmadığında da artık durumun kasıtlı olduğunu ve dezenformasyon niteliğini taşıdığını söylemek mümkündür. Dolayısıyla dezenformasyon niteliğindeki bir haberin, genel tabir ile ‘yalan haber’ niteliğinde olacağı söylenebilir.

2) Post-Truth Dönemi ve Dezenformasyon Niteliğindeki Haberler

Günümüzde internet vasıtasıyla çok sayıda teyide muhtaç bilgiye maruz kalan insanlık, tüm bu bilgiler arasından bir şekilde akıllarına yatanları doğru kabul ederek, kafalarında adeta sanal bir gerçeklik oluşturabilmektedir. Buna yönelik kullanılan kavram post-truth yani gerçek sonrası kavramıdır. Yalan haberler hem toplumun yanlış bilgi edinmesine ve hem de haber devleti-toplumu ilgilendiriyorsa buna yönelik değerlerin, şahısları ilgilendiriyorsa şahsi değerlerin ihlaline sebep olacaktır.

Yalan haberler özellikle ülkemizde, üzerinde en çok durulması gereken alanlardan biridir. Zira araştırmalara göre Türkiye, dünyada en çok yalan haberin yayıldığı ülkelerden biridir.[2] Konu öylesine önemlidir ki 2020-2023 Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve Eylem Planı’nda “İnternet ve sosyal medyada doğru ve güncel bilgi paylaşımının sağlanmasına yönelik mekanizmaların geliştirilmesi”, plandaki temel hedefler arasında yer almıştır.

3) Dezenformasyon Niteliğindeki Haberlerde Basın Hürriyeti Söz Konusu Değildir

Basın hürriyetinin söz konusu olabilmesi için haberi yapan kişinin bir savcı kadar olmasa da elinden gelen tüm teyit mekanizmalarını işlettikten sonra haberi yapması gerekir. Dolayısıyla dedikodu, doğruluğu şüpheli bilgi veya şahsi görüş niteliğindeki şeyleri birer gerçeklik olarak haber içerisine koyan ya da kasten gerçek dışı-yalan bilgi veren basın mensubu, basın hürriyeti ayrıcalığından yararlanamayacak ve haberi hukuka aykırı olacaktır. (bkz. AYM, Çetin Doğan Başvurusu,........

© Hukuki Haber