Ağzımızın tadı bozulmasın
“Ölüm, yaşayanların sorunudur. Ölülerin sorunları yoktur” diyor Norbert Elias. Yaşayanlar ise bu sorunu kendilerinden uzak tutmakta hayli mahir. Ölümün başkalarının başına gelmesini, kendi hayatlarında hiçbir şeyi değiştirmeden karşılayabiliyorlar. Bir ölüm haberinin ardından duyulan üzüntüye, henüz burada olmanın sessiz emniyeti karışıyor. Yarım kalan işler tamamlanıyor, yeni hesaplar yapılıyor. Ölenin geleceğinden eksilen zaman, kalanların önünde hâlâ sınırsızmış gibi uzanıyor.
Elias’ın ikinci cümlesinde durup ayrılıyoruz ondan. Ölünün dünyevi meselelerden ayrılması, yaptıklarının hesabından kurtulması demek değildir. Fakat ilk cümlenin açtığı soru önümüzde duruyor: Öleceğini bilen insan, hayatını bu bilginin hiçbir hükmü yokmuş gibi nasıl kurabiliyor?
Modern dünya bu tuhaf kabiliyeti gündelik hayatın olağan işleyişine dönüştürdü. Ölümün varlığını inkâr etmeye gerek duymadan, ona hayatın kuruluşunda söz hakkı tanımamayı öğrendi. Gelecek tasarımlarının içine her ihtimal yerleştiriliyor; kayıplar hesaplanıyor, tehlikelere karşı tedbir alınıyor. Bütün bu hazırlıkların sahibi ise kendisini hep yarının içinde görüyor. Ölüm, başkaları için gerçekleşmiş bir hakikat olarak kabul edilirken insanın kendi hayatında uzak bir ihtimal muamelesi görüyor.
Ekranlardan ölüm eksik olmuyor. Şehirler yıkılıyor, insanlar öldürülüyor, her gün yeni rakamlar açıklanıyor. Bu yoğun görünürlük, ölümün hayatımızdaki yerini büyütmüyor. Başkalarının sonuna ilişkin bu kadar çok görüntü, kendi sonumuzun düşüncesinden kaçmamıza engel olamıyor. Ölüm hakkında haberimiz var; ölümlülüğümüzün hayatımıza ne söylediğini dinlemeye ise pek vaktimiz yok.
İnsanın yaşayabilmek için ölümü her an düşünmemesi anlaşılabilir. Mesele, gündelik........
