28 Haziran 1914’te Saraybosna’da patlayan tek el silah sesi, sadece Avusturya-Macaristan Veliahtı Franz Ferdinand’ı öldürmemiş, koca bir yüzyılı, imparatorlukları ve sınırları yerle bir eden Birinci Dünya Savaşı’nı başlatmıştı. Tarih kitapları o kurşunu, fitili ateşleyen olay olarak yazar.

O sıcak Haziran gününde Veliaht Ferdinand’a sıkılan kurşunun, dünyayı dört yıl sürecek bir cehenneme sürükleyeceğini tabi o zaman kimse bilmiyordu.

Dünyaca ünlü modern tarihçi Christopher Clark, ünlü “Uyurgezerler” adlı eserinde Birinci Dünya Savaşı’nın nasıl çıktığını, o sürecin nasıl geliştiğini detaylıca işler. Clark, Avrupa liderlerinin ve halkının büyük bir felakete doğru yürüdüklerini anlamadıklarını, olayı sıradan bir Balkan krizi gibi gördüklerini ve birer uyurgezer gibi farkında olmadan savaşa girdiklerini belgeleriyle anlatır. Kitabın adı da bu yüzden Uyurgezer’dir.

O kurşunun bir dünya savaşının miladı olduğu, ancak imparatorluklar çöktükten yıllar sonra kabul edilir.

Çok iddialı olduğunu düşünebilirsiniz ancak belki yıllar sonra ya da belki aylar sonra bugünlerde yaşanan gelişmeler yine benzer bir büyük kırılmanın, dijital savaşların ya da daha hafif bir tabirle çatışmaların miladı olarak kabul edilebilir. Tıpkı veliaht prensin vurulması gibi.

İspanya Başbakanı ile Elon Musk arasındaki kavgadan bahsediyorum.

Biraz açalım.

10 Ağustos 2025’te bu köşede, enfokrasi kavramı ile ilgilenmiş ve geniş bir çerçevede demokrasinin karşı karşıya olduğu tehditten bahsetmiştim. Esasında Byung-Chul Han’ın fikirlerinden bahsetmiştim. https://www.haberturk.com/ozel-icerikler/idris-kardas/3813717-enfokrasi-in-demokrasi-out-

“Gücün doğasının değiştiği yeni bir döneme girdik. Gücün halkta, halkın iradesinde olduğu demokrasi rejimi yerine; gücün verilerde, algoritmalarda olduğu yeni bir sistem inşa edildi. Enfokrasi rejimi, gücü isteyen küresel sosyal medya şirketlerine enformasyonu sağlamak için kusursuz çalışan bir sömürü düzeni inşa ediyor. Çünkü burada gözetimi, özgürlük olarak görüyoruz.”

İşte o gün işaret ettiğim bu yeni tahakküm düzeni, teorik bir tartışmanın ürünü olmaktan çıktı, bugün ilk kez somut bir tartışmanın belki de bir savaşın öznesi haline geldi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ile dijital dünyanın mutlak hakimi olma iddiasındaki Elon Musk arasındaki bu kavga, alelade bir siyasi atışma değil. Bu, gelecekte belki de ilk büyük enfokrasi savaşı olarak anılacak büyük bir çatışmanın ön gösterimi olabilir.

Pedro Sanchez’in kurduğu o tarihi cümleler, aslında aylardır bu köşede farklı başlıklar altında değindiğim dijital feodalizme, enfokrasiye ve gözetim kapitalizmine karşı yükseltilen ilk devlet düzeyindeki isyan niteliğinde.

Sanchez şöyle diyor:

"Ne okuduğumuzu ve ne izlediğimizi bilmek, ardından da neye oy........

© Habertürk