Harita Toprak Değildir: Siyonist Yahudinin Toprak Sevdası Karşısında İlahi İroniler

(Prof. Dr. Mustafa ALICI, EBYU İlahiyat Fakültesi Dinler Tarihi Anabilim Dalı)

1. Dinler Tarihi’ne göre insan zihni gerçekliği olduğu gibi algılamaz; gerçekliği seçer, sınıflandırır, anlamlandırır ve zihinsel temsillere dönüştürür. Dolayısıyla zihinsel harita, gerçekliğin kendisi değil, gerçekliğin belirli bir bakış açısından oluşturulmuş temsilidir. (Çağdaş Dinler Tarihinin görüşleri için bak. Jonathan Z. Smith, Map is Not Territory, Brill: Leiden, 1978)

2. Bu önerme Yahudilik, Yahudi kimliği ve Yahudi topluluklarının tarihsel deneyimleri incelenirken de kullanılabilir. Ancak Yahudileri tek tip bir topluluk veya ortak bir bilişsel yapıya sahip insanlar olarak değerlendirmek yerine, farklı tarihsel, kültürel, dinî ve siyasal deneyimlere sahip bireyler ve topluluklar olarak ele almak gerekir.

1. Siyonist Gelecek Öngörülü Yahudi Kimliğinin Bulanık Zihinsel Haritası

• Yahudilik yalnızca dinî bir aidiyet değil; tarih, kültür, toplumsal hafıza, etnik kimlik ve farklı yaşam biçimlerini içeren çok katmanlı dünyevi bir olgudur.

• Yahudiler hakkındaki zihinsel haritalar, bireylerin ve toplumların sahip olduğu tarihsel bilgi, eğitim, dinî anlatılar ve toplumsal deneyimler üzerinden şekillenir.

• Bu nedenle Yahudilik hakkındaki bir zihinsel temsil, Yahudi bireylerin ve toplulukların gerçek çeşitliliğini bütünüyle yansıtamaz.

2. İlahi İmtihanlarla Bombalanan Tarihsel Travmatik Yahudi Hafızasının Bilişsel Şemaları

• Yahudi tarihindeki tarihî olaylar, Peygamberlerin güdümünde ilahi emir ve yasaklarla şekilden şekilesokulan kavmin kolektif hafızası aracılığıyla sonraki kuşakların dünyayı yorumlama biçimlerini ciddi şekilde etkilemiştir.

• Babile Sürgün, dünyanın her yerindeki ghettocu diasporakültürü, ona yönelik milletlerin reaksiyonları olarak antisemitizm, ani reaktif darbeler Holokost ve proaktif yapay katkı olarak İsrail'in kuruluşu gibi epik tarihsel olaylar, farklı Yahudi topluluklarının kimlik, toprak ve gelecek algılarında farklı ağırlıklara sahip travmatik olgulara dönüşmüştür.

• Bilişsel açıdan geçmiş Yahudi deneyimleri, Siyonist kültürde yeni olayların değerlendirilmesinde kullanılan zihinsel şemaların oluşmasına Yahudi adına yaralı ve milletler aleyhinde olumsuz katkıda bulunur.

• Diğer milletler için sıradan normal veya alışıldık her olay veya aynı tarihsel olay, Yahudi milleti içinde farklı bireylerde farklı anlamlar ve değerlendirmeler meydana getirmektedir.

3. Dinî Semboller ve Gerçeklik Algısı

• Yahudi yazılı geleneği Torah ve onun Rabinik yorumu olan Talmud sayesinde........

© Habername