Şu günlerde milyonlarca hanede ÖSYM tercih kılavuzları açık, ekranlarda puanlar ve sıralamalar uçuşuyor. Aileler, gençler ve rehber öğretmenler bir masa etrafında toplanmış; bir gencin önündeki 40-50 yılı şekillendirecek o kritik kararı vermeye çalışıyor.

Ancak zihnimizdeki ana pusulayı unuttuğumuzda, tercih masası bir gelecek inşa etme alanından çıkıp sinsi zihinsel kaymaların cirit attığı bir tuzağa dönüşüyor. Hiçbir ebeveyn veya genç masaya "Ben bugün egoma ve hırsıma yenileceğim" diyerek oturmaz. Savrulma daima bir alt kademeye, çok "makul, mantıklı ve havalı" görünen gerekçelerle başlar.

Gelin, tercih masasındaki o sinsi zincirleme savrulmayı adım adım masa üstüne yatıralım.

1. Kademe (R1→R2 Kayması): Hakikat ve Ahlaktan "Havalı Unvan" Sevdasına

Tercih masasındaki ilk ve en sinsi kayma, asıl amacın yer değiştirmesidir.

Normalde meslek; Yaratıcı'nın rızasını kazanmanın, insanlara faydalı bir kul olmanın ve helal rızık peşinde güzel ahlakla yaşamanın vesilesidir (R1). Ancak zihin ilk basamakta hafifçe kayar: "Evladım ahlaklı ve faydalı olsun tabii ama her şeyden önce unvanı yüksek, karizması olan, etiketi havalı bir meslek seçsin."

Burada dini ve ahlaki değerler meşru bir kılıf olarak kenarda tutulur; fakat mesleğin değeri, sağladığı dünyevi itibara (R2 ) bağlanır. Aile veya genç, insanın "duruşunu" değil, "etiketini" önceler.

Kayma: "Faydalı insan olmak ve helal rızık kazanmak" (R1) düşüncesi; yerini diplomasının saygınlığına ve etiketin itibarına (R2 ) odaklanan bir unvan avcılığına bırakmıştır.

2. Kademe (R2→R3 Kayması): Merak ve Üretmekten "Soğuk Para Hesabına"

Gencin zihninde veya ailenin yönlendirmesinde bir ideal kurgulansa bile, tercih listesi yazılırken ikinci düşüş yaşanır.

Genç; üretmeye, keşfetmeye veya bir alana derin bir merak duyuyordur (R2). Ancak masadaki soğuk hesap makinesi araya girer: "Bırak şimdi hayalleri! Hangi meslek ayda kaç para kazandırıyor? Dolar bazında getirisi nedir? Hangi sektörün parası bol?"

İnsanı insan yapan merak, yetenek ve heyecan rafa kaldırılır; genç adeta bir yatırım aracına dönüştürülür. Seçim, soğuk bir kâr-zarar hesabına (R3) indirgenir. "Ne olmak istiyorsun?" sorusu, "Kaç para kazanacaksın?" sorusuna yenik düşer.

Kayma: İdealist üretim ve faydalı olma merakı (R2); piyasa şartlarının, rakamların ve paranın soğuk hesabına (R3) kurban edilmiştir.

3. Kademe........

© Habername