Çürüyen bir toplumda doğru kalmak mümkün mü?

Gün içinde sıkça duyuyoruz:

“Herkes kendi çıkarının peşinde.”

“Dürüst olursan kaybedersin.”

“Herkes torpil yapıyor.”

“Sen yapmazsan başkası yapacak.”

Bu ifadeler günlük konuşmaların parçası hâline geldiğinde asıl tehlike başlar: İnsanların yanlış yapmasından daha kaygı verici olan, yanlışın zamanla normal kabul edilmesidir.Çünkü yanlış normalleştiğinde insanın ölçüsü de değişmeye başlar:

Herkes yapıyorsa, benim doğru kalmamın ne anlamı var?

Oysa bir davranışın doğruluğunu, onu kaç kişinin yaptığı belirlemez. Ahlaki tutarlılık, özellikle yanlışın yaygınlaştığı ve doğru davranmanın bedelinin arttığı zamanlarda sınanır.

Kant’ın ahlak düşüncesindeki temel ölçülerden biri bugün de düşündürücüdür: Yaptığımız davranış herkes için geçerli bir kurala dönüşse nasıl bir dünya ortaya çıkardı?

Herkes yalan söylerse yalan doğru olmaz.

Herkes torpil yaparsa torpil liyakate dönüşmez.

Herkes hakkından fazlasını almaya çalışırsa haksızlık adalet olmaz.

Çoğunluk, doğrunun ölçüsü değildir.

Voltaire’in Candideeserinin sonundaki “Kendi bahçemizi ekmeliyiz” sözü de bize başka bir sorumluluğu hatırlatır.

Dünyayı bir anda değiştiremeyebiliriz. Kurumları tek başımıza düzeltemeyebilir, herkesi dürüst olmaya ikna........

© Haberler