Türkiye’de bir malın, hizmetin, kira bedelinin veya başka bir borcun karşılığı olarak Tether (USDT) vermek ya da kabul etmek yasaktır. Bu sonuç, USDT’nin değerini Amerikan dolarına sabitlemeyi amaçlayan bir “sabit coin” olmasına rağmen değişmez. Ancak ödeme yasağının ihlali, sıradan kullanıcı bakımından tek başına ayrı bir ceza suçu oluşturmaz. USDT bulundurmak, alıp satmak ve ödeme amacı taşımayan cüzdan transferleri ise genel olarak yasaklanmış değildir.

Hukuki değerlendirmede belirleyici olan, blokzincirde bir transfer gerçekleşmesi değil, transferin hangi amaçla yapıldığıdır. Aynı cüzdan hareketi yatırım, bağış veya kişisel saklama amacı taşıyabileceği gibi bir otomobilin, yazılım hizmetinin ya da kira borcunun karşılığı da olabilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılan Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik, ikinci durumda devreye girer. Yönetmelik, 16 Nisan 2021 tarihli ve 31456 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve 30 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin 3’üncü maddesi, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı biçimde kullanılmasını açıkça yasaklamaktadır. Düzenleme, 5 Ağustos 2026 itibarıyla TCMB’nin yürürlükteki ödeme sistemleri mevzuatı arasında yer almaya devam etmektedir.

USDT neden ödeme yasağının kapsamına giriyor?

USDT’nin Amerikan dolarına bağlı çalışması, USDT’yi hukuken dolar veya elektronik para hâline getirmez. USDT, blokzincir üzerinde oluşturulan ve transfer edilen bir dijital tokendir. Bu nedenle Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik’teki kripto varlık tanımının kapsamına girer.

Tether, USDT’nin bir Amerikan dolarına karşılık gelecek şekilde tasarlandığını belirtmektedir. Şirketin kendi açıklamalarında dahi Tether tokenlerinin “para” değil, blokzincirler üzerinde çalışan dijital tokenler olduğu ifade edilmektedir. Türkiye’deki hukuki sınıflandırmada ise belirleyici olan ihraççının kullandığı “sabit coin” ifadesi değil, varlığın Yönetmelik’teki tanıma girip girmediğidir.

Yönetmeliğin 3’üncü maddesi kripto varlığı; dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulan, dijital ağlar üzerinden dağıtılan ve itibari para, kaydi para, elektronik para veya ödeme aracı sayılmayan gayri maddi varlık olarak tanımlar. USDT’nin fiyatının çoğu zaman bir dolara yakın seyretmesi bu hukuki niteliği değiştirmez.

Başka bir anlatımla, 1 USDT’nin ekonomik olarak 1 ABD dolarını takip etmesi amaçlanabilir; fakat 1 USDT hukuken 1 ABD doları değildir. Dolarla ödeme yapılabilen bir işlemde USDT kullanılabileceği sonucu buradan çıkarılamaz.

USDT ile ödeme yapmak suç mu?

USDT ile ödeme yapılması yasaktır; ancak Yönetmelik, sıradan alıcı veya satıcı bakımından “USDT ile ödeme suçu” adı altında bağımsız bir ceza suçu düzenlememektedir. Bu nedenle her USDT ödemesinin doğrudan savcılık soruşturması veya hapis cezası doğuracağını söylemek hukuken doğru olmaz.

Kripto varlık uyuşmazlıklarını değerlendiren bir hukukçu açısından kritik ayrım şudur: Yönetmeliğin 3’üncü maddesi bir ödeme yasağı getirirken, Yönetmelik metninde gerçek kişilere uygulanacak özel bir hapis cezası veya adli para cezası bulunmamaktadır.

6493 sayılı Kanun’un 27’nci maddesindeki idari yaptırım sistemi ise esas olarak sistem işleticileri ile ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak faaliyet gösteren tüzel kişilere yöneliktir. TCMB’nin güncel idari para cezası rehberi de yaptırım yöntemini bu kuruluşlar bakımından açıklamaktadır. Dolayısıyla 6493 sayılı Kanun m.27’deki yaptırımın, alışverişte USDT gönderen her gerçek kişiye otomatik biçimde uygulanacağı söylenemez.

Bununla birlikte işlem başka hukuka aykırılıklar içeriyorsa tablo değişir. Örneğin;

USDT’nin dolandırıcılıktan elde edilmesi,

USDT’nin dolandırıcılıktan elde edilmesi,

suç gelirinin kaynağının gizlenmesi,

suç gelirinin kaynağının gizlenmesi,

sahte fatura veya kayıt dışı satış yapılması,

sahte fatura veya kayıt dışı satış yapılması,

başkasının banka hesabı veya kripto hesabının kullanılması,

başkasının banka hesabı veya kripto hesabının kullanılması,

izinsiz biçimde kripto varlık hizmeti sunulması,

izinsiz biçimde kripto varlık hizmeti sunulması,

yaptırım veya malvarlığı dondurma kararlarının ihlal edilmesi

yaptırım veya malvarlığı dondurma kararlarının ihlal edilmesi

ayrı idari, mali veya cezai sorumluluklar doğurabilir.

Bu nedenle “USDT ile ödeme suç değildir” cümlesi de tek başına eksik kalır. Doğru ifade şudur: USDT’nin ödeme amacıyla kullanılması mevzuata aykırıdır; fakat ceza sorumluluğu, işlemin içerdiği diğer unsurlara göre ayrıca değerlendirilir.

USDT göndermek her durumda yasak mı?

Hayır. Her USDT transferi ödeme sayılmaz. Kişinin USDT’yi kendi cüzdanları arasında aktarması, yatırım amacıyla başka bir kripto varlıkla takas etmesi veya karşılıksız biçimde devretmesi, sırf blokzincirde transfer gerçekleştiği için ödeme yasağının kapsamına girmez.

Bir transferin ödeme olup olmadığını anlamak için şu soru sorulmalıdır:

USDT, bir malın, hizmetin veya mevcut borcun karşılığı olarak mı gönderildi?

Cevap “evet” ise işlem ödeme niteliğindedir. Örneğin aşağıdaki işlemlerde USDT, ödeme amacıyla kullanılmaktadır:

Bir bilgisayar karşılığında 1.500 USDT gönderilmesi

Bir bilgisayar karşılığında 1.500 USDT gönderilmesi

Aylık kira bedelinin 750 USDT olarak ödenmesi

Aylık kira bedelinin 750 USDT olarak ödenmesi

Yazılım geliştirme hizmeti karşılığında 4.000 USDT verilmesi

Yazılım geliştirme hizmeti karşılığında 4.000 USDT verilmesi

Bir para borcunun USDT transfer edilerek kapatılması

Bir para borcunun USDT transfer edilerek kapatılması

Otel veya restoran hesabının kripto cüzdanından ödenmesi

Otel veya restoran hesabının kripto cüzdanından ödenmesi

Çalışanın ücretinin tamamen veya kısmen USDT ile karşılanması

Çalışanın ücretinin tamamen veya kısmen USDT ile karşılanması

Buna karşılık kişinin borsadaki USDT’sini kendi soğuk cüzdanına çekmesi bir ödeme değildir. Bir arkadaşına karşılıksız USDT göndermesi de kural olarak mal veya hizmet ödemesi sayılmaz. Ancak “bağış” veya “emanet” açıklaması yazılması, gerçekte ticari bedel olan bir transferi hukuken bağış hâline getirmez. İşlemin gerçek amacı; sözleşme, yazışmalar, banka hareketleri, fatura, cüzdan kayıtları ve tarafların davranışları birlikte incelenerek belirlenir.

USDT ile mal veya hizmet satın alınabilir mi?

Türkiye’de bir mal veya hizmetin bedeli doğrudan USDT ile ödenemez. Satıcının açıkça kabul etmesi, tarafların yazılı sözleşme yapması veya transferin yabancı bir kripto platformu üzerinden gerçekleşmesi ödeme yasağını ortadan kaldırmaz.

Doğrudan ödeme, müşterinin USDT’yi satıcının cüzdanına göndermesidir. Örneğin bir otomobilin 30.000 USDT karşılığında satılması veya danışmanlık hizmetinin 2.000 USDT ile ödenmesi doğrudan kullanımdır.

Dolaylı ödeme ise kripto varlığın araya bir dönüşüm veya hizmet modeli sokularak ödeme aracı hâline getirilmesidir. Müşteriden USDT alan bir sistemin bu varlığı anında Türk lirasına çevirip satıcıya Türk lirası aktarması buna örnek gösterilebilir.

Ödeme sistemleri ve blokzincir işlemlerini birlikte değerlendiren bir avukat bakımından Yönetmeliğin 3’üncü maddesindeki “doğrudan veya dolaylı” ifadesi özellikle önemlidir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, kripto varlıkların bu şekilde........

© Haberler