Türkistan devletlerinin liderleri uzun yıllardır bazen senede bir kere, bazen daha sık bir araya gelirler, dünya ve bölge meselelerini değerlendirirler. Bu zirveler zamanla C5 Platformunu doğurdu. Türkistan devletleri, büyük devletlerle ilişkilerini, C5 üzerinden yürütüyorlar. C5 şimdiye kadar Çin, ABD, Japonya, Rusya, AB, Almanya gibi devletlerin liderleriyle defalarca toplantılar yaptı. Böylece dünyaya ‘’Biz biriz, birlikte hareket ediyoruz.’’ mesajı verildiği gibi, büyük güçlerin Türkistan devletlerini birbirlerine karşı kullanması, rekabet ortamı oluşturması gibi riskler bertaraf ediliyor.

Bazı yorumcular Türkiye’nin bu platforma katılmamasını eleştiriyorlar. Oysa Türkiye’nin de platformda yer alması, altı devletin Rusya, Çin, AB ve ABD’ye karşı Türkiye’yle birlikte hareket ettikleri görüntüsünü vereceğinden, büyük güçlerin tepkisini çeker. Zira Türkiye’de artık büyük güç veya büyük güç adayı olarak algılanıyor. Yedi devlette bundan zarar görür. Platformun bugünkü yapısı, büyük güçlere karşı güç birliği yapma, ezilmeme ve sömürülmeme iradesi olarak değerlendiriliyor. Saygı uyandırıyor.

1994 senesinde Nazarbayev’in gayretleriyle kurulan Orta Asya Devletler Birliği, Kerimov’un Özbekistan’ı lider ülke yapma hevesi ve Kazakistan’la rekabete girişmesi nedeniyle işlevsizleşti. Mirziyoyev devlet başkanı olduğunda, Özbekistan’ın diğer politikaları gibi Türkistan siyaseti de değişti. ‘’Abilik yapma’’ yaklaşımından vazgeçildi. Rekabetin yerini ‘’eşitler arasındaki iş birliğini geliştirme’’ aldı. Türkistan devletleri aralarında kangrene dönüşen sınır ihtilafları ve suların paylaşılması gibi sorunları bu değişim sayesinde çözdüler. C5’te bu değişimin meyvesi.

C5’in Kasım 2025’te yapılan zirvesine Aliyev şeref konuğu olarak davet edildi. Rusya ‘’yanlışlıkla’’ Azerbaycan uçağını düşürdüğünden, iki ülke arasındaki ilişkiler kötüydü. O tarihlerde gerilim çok yükselmiş, iki ülke birbirlerinin vatandaşlarını sınır dışı etmeye ve tutuklamaya başlamışlardı. Bu davetin amacı Azerbaycan’la dayanışmaktı. Bakü’ye destek vermekti. Moskova’ya ‘’Yanlış yapıyorsun’’ demekti. Türk devletleri, sarı öküzü vermeyeceklerini gösterdiler inisiyatif alarak.

2025........

© Habererk