Körfez savaşı; Tahran’ın çok büyük bir kozunun, dar manada Körfez ülkelerinin, geniş manada dünyanın çok büyük bir risk taşıdıklarının farkına varmalarını sağladı. İran açısından ciddi bir koz olan Hürmüz Boğazını gemi trafiğine kapatmak kabiliyeti, dünyanın geri kalanı için ekonomik açıdan yıkım demek. Eğer İran bu kozunun farkında olsaydı Hürmüz’ü çok daha önce, mesela Irak savaşında veya ambargoya muhatap olduğunda kapatırdı. Körfez devletleri petrol ve gazlarını piyasalara ulaştıracak alternatif güzergahlar oluştururdu.

Ateşkes anlaşmasının imzalanması ve Hürmüz’ün seyrüsefere açılması sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyor. Zira Körfez devletleri İran’la hasımlar. Yapacakları yatırımlarla, açacakları kredilerle, tahsis edecekleri geri dönüşsüz fonlarla İran’la ilişkilerini iyileştirseler bile, ekonomilerini kuru güven üzerine inşa edemezler. Hürmüz bundan sonra Körfez ülkelerinin kullandığı güzergahlardan biri olacak, tek güzergah olmayacak. Peki diğer güzergah/güzergahlar hangileri olacak?

İşte bu noktada Türkiye rakiplerinden farklılaşıyor. Zira Körfezden Avrupa’ya kesintisiz yani aktarma olmadan giden tek güzergah (karasal alternatif) Türkiye’den geçiyor. Diğer alternatif güzergahlar ya Akdeniz’de (Ceyhan, Tartus, Beyrut, Hayfa) ya Kızıldeniz’de (Akabe, Yanbu) ya da Umman Denizinde son buluyor.

Karasal alternatifte, Körfezden pompalanan petrol, Doğu Avrupa’ya kadar, aynı nakil hattıyla gidiyor. Diğer alternatiflerde petrol, nakil hatlarıyla limanlara taşınıyor. Limanlardan gemi-tankerlere yüklenerek Avrupa limanlarına sevk ediliyor. Avrupa limanlarından gideceği yere göre ya nakil hatlarıyla ya da tır-tankerle sevk yapılıyor. Karasal alternatifin yatırım tutarı, nakil hattı uzun olduğundan yüksek. Ama operasyon giderleri diğer alternatiflerle mukayese edilmeyecek kadar düşük. Zira aktarma, gemi, tır, sigorta gibi giderler yok.

Aktarmalı alternatiflerde, Umman ve Kızıldeniz’de son bulanların yatırım tutarları, Akdeniz’de son bulanlardan daha düşük zira kısalar. Bununla birlikte gemiler geçiş ücretleri yüksek olan Süveyş’i kullanacaklarından operasyon giderleri yüksek. Akdeniz’de son bulanların yatırım tutarı olarak en avantajlısı, en güneyde olan Hayfa, en dezavantajlısı, en kuzeyde olan Ceyhan. Zira en güneydeki en........

© Habererk