16.06.2026 tarihli, “Türkiye’de bir ilk: Fahiş fiyat uygulayan firmalara denetim kayyumu atandı” başlıklı yazımızda denetim kayyumunun ne anlama geldiğini ve İstanbul 5. Sulh Ceza Mahkemesinin beyaz et ticareti yapan 13 firmaya kayyum atama kararının gerekçelerini izah etmiştik. Bu yazımızda ise fahiş fiyatla mücadelede kayyum atama tedbirinin istenilen sonucu verip veremeyeceği ve başka ne tür hukuki tedbirlerin alınması gerektiği konusunda değerlendirme yapacağız.

Kayyum atama tedbiri sorunu çözmeye elverişli bir tedbir değildir.

Türkiye’de özellikle son 6 yıldır fahiş fiyatı önlemek için uygulanan idari para cezaları ne yazık ki istenilen ölçüde etkili olmamıştır. Bu nedenle yeni tedbirlerin uygulanmasına ihtiyaç duyulduğu kuşkusuzdur. Bu kapsamda beyaz et ticareti yapan firmalara atanan denetim kayyumu tedbiri de bu amaçla alınmış bir önlemdir. Ancak kanaatimizce denetim kayyumu, kısa vadede fiyatların düşmesine katkı sağlasa da orta ve uzun vadede bu etkisini yitirecek; bilakis sektörde doğuracağı olumsuz sonuçlar nedeniyle fiyatların artmasına da neden olabilecektir.

Denetim kayyumunun atanması bir yandan şirketi işlediği bir suçtan dolayı cezalandırırken, diğer yandan orta ve uzun vadede şirkete ve piyasanın işleyişine telafisi güç bazı zararlar vermektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki, kayyum atanmasından sonra uygulanması gereken yeni karar alma süreçleri nedeniyle şirket, dinamik piyasa koşullarına ayak uydurmada zorluk yaşayacaktır. Kayyumların şirketi iyi yönetememe riski nedeniyle şirketin rekabet etme gücü azalabilir. Gelecek kaygısı taşıyan şirketin nitelikli iş gücü firmadan ayrılabilmektedir. Bu durum şirketin kredi kuruluşları nezdindeki kredibilitesinin ve borçlanma kabiliyetinin düşmesine neden olur.

Kayyum yönetim veya denetimindeki bir şirketin tedarik zinciri de bozulur. Zira bu tür bir şirkete satıcılar vadeli mal vermez. Yine kayyum atanan şirketin piyasadaki "suçla ilişkili" algısı nedeniyle ticari itibarı büyük bir zarar görür ve bu durum müşteri kaybına neden olur.

Şirketin mali durumunun bozulması sonucunda çalışanlar işini kaybeder. Soruşturma sonunda şirket isnat edilen suçlardan aklansa bile şirketin eski haline gelmesi artık mümkün olamaz. Ceza soruşturması kapsamında şirketlere kayyum atanmasının serbest piyasaya ve teşebbüs hürriyetine ölçüsüz bir müdahale olup olmadığı konusu hukuken tartışılabilir ve bu konuda farklı görüşler ileri sürülebilir elbette. Ancak şu hususu da vurgulamak istiyorum ki, bu tedbirin hukuken ölçülü bir müdahale olduğu varsayılsa ve mahkemeler de bu tedbirin ölçülü bir tedbir olduğuna karar verse bile, bu uygulama piyasa aktörleri tarafından serbest piyasaya ve teşebbüs hürriyetine ölçüsüz bir müdahale olarak değerlendirilecektir. Söz konusu değerlendirme ve algı, mülkiyet hakkı ve hukuki güvenlik ilkesine olan güvenin zedelenmesine neden olur. Bu güven kaybı yabancı ve yerli sermayenin ülkeden kaçmasına ve ilgili sektörde arzın azalmasına yol açar. Arzın azalması sonucunda fiyatlar orta ve uzun vadede daha fazla yükselir.

Bu nedenle fahiş fiyata karşı mücadelede kanaatimce kayyum atama tedbiri yerine başka çözüm yolları ve alternatif tedbirler üzerinde durulmalıdır.

Alınması gereken alternatif tedbirleri ve çözüm yollarını şu şekilde sıralayabiliriz:

1) Tüketici boykotu daha etkin hale getirilmelidir

Fahiş fiyata karşı daha etkin mücadele etmek için öncelikle fahiş fiyat uygulayan işletmelerin piyasa koşulları içinde doğrudan tüketiciler tarafından cezalandırılmasına imkan tanıyacak mevcut yollar ve mekanizmalar geliştirilmelidir. Bu kapsamda gündeme gelecek en etkili mekanizma tüketici boykotudur. Boykot bir yandan fahiş fiyat uygulayan işletmeyi cezalandırırken, diğer yandan da serbest piyasa dengesini korur. Herkes tarafından zaten bilinen ve zaman zaman uygulanan bu tedbir, şimdiye kadar Türkiye’de istenilen etkiyi doğurmamıştır maalesef. Kanaatimizce tüketici boykotunun istenilen etkiyi göstermesi için sürdürülebilir ve sistemli bir şekilde uygulanması gerekir.........

© Haber7