“Sözüm odun gibi olsun; hakikat olsun tek!”

Bazı acılar tarihin akışını değiştirir. Bazıları ise insanın kelimelerle oluşturduğu ilişkiyi. Gazze, tarihin de dilin de bir kez daha sınandığı bir hadise...

Yüzyıllar boyunca savaşlar yaşandı. Şehirler yıkıldı, kavimler dağıldı, ağıtlar yakıldı. İnsan, her büyük felaketin ardından harabeleri kaldırdı, duvarları yeniden ördü, hayatın kesilen ritmini kurmaya çalıştı. Ama bazı yıkımlar dilin derinliklerine kadar ulaşır. Kelimelerin manası aşınır, cümlelerin yükü ağırlaşır. Artık, yıllardır kurduğu cümleleri ilk defa tartmaya başlar. Sanki dil de acının ağırlığı altında nefesini tutar.

Gazze, işte böyle bir eşiğin adıdır. Burada imtihan edilen, edebiyat kadar kelimenin kendisidir. Dün kolayca kurulan cümleler, bugün vicdanın huzurunda duraksar. İnsan aynı dili konuştuğunu zanneder, kelimeler artık başka bir ağırlık taşır. Gazze’nin ardından edebiyatın önünde şu soru belirir: Hakikati incitmeden nasıl konuşacağız? Bu soru, edebî düşüncenin eski tartışmalarını da yeniden düşünmeye zorlar.

Edebiyat tarihimiz boyunca “sanat sanat içindir” ve “sanat toplum içindir” anlayışları etrafında uzun tartışmalar yürütüldü. Her biri kendi döneminin fikrî ikliminde anlam kazandı. Oysa bir çocuğun enkaz altından yükselen sesi, bu tartışmaların arasına bambaşka bir soru bırakıyor: İnsanlığın gözleri önünde bir halk yok edilmeye çalışılırken sanat kendi güzelliğiyle yetinebilir mi?

Gazze’nin edebiyata yönelttiği asıl soru tam da burada beliriyor. Bu hesaplaşma, estetiği reddetmek yerine güzelliğe yeni bir mesuliyet yüklüyor. Çünkü güzellik, insanın acısıyla bağını kopardığında beslendiği kaynaktan uzaklaşır. Kusursuz biçimler kurulabilir, fakat o biçimlerde insanın nefesi duyulmuyorsa ortaya çıkan eser eksik kalır.

Bizim edebiyat ve irfan geleneğimizde söz, ağızdan çıkıp kaybolan sahipsiz bir ses olarak görülmedi. Kelime, sahibinin ahlâkından iz taşıdı. Kalem, kurduğu her cümlenin mesuliyetini omuzladı. Bu anlayış, hakikat ile güzelliği aynı menzile yöneltti. Mehmet Âkif’in “Sözüm odun gibi olsun; hakikat olsun tek!” mısrası da bu ahlâkî tavrın en güçlü ifadelerinden biridir. Şair için söz, hakikatin emanetidir. Sezai Karakoç’un diriliş düşüncesi, Cahit........

© Haber7