Gargamel’in büyü kazanı
Şirinler çizgi filmini hatırlayanlar bilir. Gargamel’in bir büyü kazanı vardı. İçine kötülük nefesi, kara kurbağa tükürüğü, yılan özü gibi şeyler atar, karıştırır, kaynatır ve istediği karışımı çıkarmaya çalışırdı. Instagram, TikTok, Facebook, YouTube gibi sosyal medya platformları, bugün Gargamel’in büyü kazanına dönüşmüş durumda.
Milyarlarca insan her gün bu kazana bir şeyler atıyor. Kimisi bilgisini, tecrübesini, sevincini, umudunu; kimisi öfkesini, nefretini, kıskançlığını, yalanını, iftirasını; kimisi hayatını, bedenini, inancını; kimisi hırslarını, egosunu, cambazlığını; kimisi de sahtekârlığını, cehaletini, çıkarlarını...
Kazana yalnızca kötülük atılmıyor elbette. Hakikat, iyilik, vicdan ve adalet arayışı da aynı kazanın içinde. Kazanın içinde bulunmakla oranın diline, ahlakına ve dayattığı davranış biçimlerine teslim olmak aynı şey değil. İyilik meydanı terk etmemeli; ancak meydanda kalabilmek için kendinden de vazgeçmemeli. Mesele, kazana neyin atıldığından çok, kazanın nasıl çalıştığı.
Kazanı kim ve nasıl kaynatıyor?
Bugün bu kazanın arkasında Gargamel'i temsilen yalnızca sosyal medya şirketleri değil; veri, reklam, yapay zekâ ve dikkat ekonomisinden beslenen devasa bir endüstri bulunuyor. Milyarlarca insanın neye baktığını, neyi beğendiğini, neden korktuğunu ve neye öfkelendiğini analiz edebilen bir endüstri...
Bu düzenin en değerli hammaddesi insanın dikkati. Çünkü dikkat veriye, veri davranış tahminine, davranış tahmini ise ekonomik ve kimi........
