Şu son bir ay içinde dünya hem ahlakî hem de siyasî bir yarılma yaşıyor. Önceden adına sarsılma, yön bulma, eksen kayması, dizayn dediğimiz hadise giderek net bir görüntüye ulaştı; bu denklemde iyiler ve kötüler, masumlar ve zalimler birbirine karışmayacak biçimde ayrıştı.

Dünya siyasetini anlamak için başkentlerden çok üretim noktalarına bakmamız gerekiyor. Enerji savaşlarının ilk değil ama en büyük çatışmasının yaşandığı bölgemizde olup bitenleri anlamak; yani Harg Adası ve Hürmüz Boğazı’na düğümlenen kirli siyaseti doğru kavramak için bir hafıza tazelemesine ihtiyacımız var.

İsrail ve ABD’nin, İran’daki rejim değişikliği histerisi ile başladığı fakat Hürmüz Boğazı ve Harg Adası özeline düğümlediği haydutluk, akıllara, 1918’in Azerbaycan’ını, Cilovluk (Cilov) Adası’nı getirdi.

Dün Bakü açıklarındaki Cilovluk Adası, bugün İran’ın ana ihracat kapısı Harg Adası…

Aradan yüz yıl geçmesine rağmen emperyalist hedef ve mantık aynı: Üretimi kontrol et, ihracatı boğ, akışı kes. Böyle yaparsan siyaset de kendiliğinden hizaya gelmiş olur!

Cilovluk ile Harg Adası arasında ilk bakışta yalnızca coğrafya benzerliği varmış gibi görünür: İkisi de suyun ortasında, ikisi de kıyıya yakın, ikisi de petrolün gölgesinde. Oysa asıl benzerlik haritada değil, kaderdedir. Bu iki ada, bize enerjinin yalnızca ekonomik bir mesele olmadığını; devletleri, orduları, yaptırımları, etnik gerilimleri ve hafızayı aynı anda harekete geçiren sert bir iktidar dili olduğunu gösteriyor.

Bugünün enerji savaşlarını anlamak için bazen boru hatlarına değil, küçük adalara bakmak gerekir. Çünkü büyük hesaplar çoğu zaman en dar kara parçalarında düğümlenir. 

Cilovluk, (Cilov) Adası, Bakü petrol havzasının parçası olan küçük ama tarihsel ağırlığı büyük bir mekân. Adanın ve çevresinin petrol coğrafyası yeni değil; Cilovluk çevresinde deniz tabanından petrol ve gaz emarelerinin 18. yüzyılda kayda geçtiği, Azerbaycan petrol tarihinin de çok erken dönemlerden beri bu deniz-kıyı-adalar hattı üzerinde........

© Haber7