Mekke’de başlayan yolculuk, Medine’de ayrı bir boyuta taşınır. Hacı, Mescid-i Nebevî’nin huzurunda, Ravza-i Mutahhara’nın muhabbet ikliminde, Kubâ’nın takva kokan başlangıcında, Cennetü’l-Bakī‘ kabristanının faniliği hatırlatan sessizliğinde Peygamberimizin inşa ettiği medeniyetin ruhunu tanımaya çalışır.

Medine, huzurun ve muhabbetin şehri olduğu kadar fedakârlığın, sabrın, şehadetin ve büyük imtihanların da şehridir. Bu toprakların her karışında bir hatıra, her vadisinde bir ders, her taşında bir emanet saklıdır. Mescid-i Nebevî’de kardeşliğin nasıl kurulduğu görülür; Bedir’de o kardeşliğin nasıl korunduğu. Ravza’da muhabbet hissedilir; Uhud’da o muhabbet uğruna ödenen bedel. Kubâ’da temiz başlangıçlar öğrenilir; Hendek’te zorluklar karşısında sabırla direnişin nasıl kuşanıldığı.

Hacı, Medine’nin duraklarında ilerledikçe tarihin içinde yürüdüğünü daha derinden hisseder. Çöl rüzgârları aynı rüzgârlardır. Ufuk aynı ufuk. Gökyüzü aynı gökyüzü. Değişen yalnız zamandır. Bir vakit bu vadilerde sahabenin ayak sesleri yankılanmış, dualar yükselmiş, gözyaşları dökülmüş, canlar feda edilmiştir. İman uğruna verilen mücadeleler, asırları aşan bir mirasa dönüşmüştür.

Bu yazımızda Bedir’in iman ve teslimiyet dersine, Uhud’un vefa ve imtihan hatırasına, Hendek’in sabır ve tedbir ruhuna birlikte şahit olacağız. Medine’den ayrılırken Ravza’ya bırakılan son selamın kalpte açtığı mahcubiyeti ve hüznü de yeniden düşüneceğiz.

Medine-i Münevvere, hacı için yalnız ziyaret edilen bir şehir olarak kalmaz; imanın hayata, muhabbetin ahlaka, sünnetin davranışa nasıl dönüştüğünü gösteren büyük bir mektebe dönüşür. Bu mektebin ilk büyük derslerinden biri, hiç şüphesiz Bedir’dir.

BEDİR: İMAN, DUA VE NUSRET MEYDANI

Medine denilince Bedir kuyularına gitmeden olmaz. Mekke-i Mükerreme ile Medine-i Münevvere arasında, kuyularıyla bilinen mühim bir mevkiidir Bedir. Çölün ortasında suyun, bekleyişin, duanın ve kaderin buluştuğu yer…

O sessizliğin ardında ümmetin tarihini değiştiren büyük bir iman şehadeti saklıdır.

Hicretin ikinci yılıydı. Ramazan ayı. Müslümanlar sayıca az, imkân bakımından sınırlı, zahirî güç bakımından zayıftı. Medine’den çıkan bu küçük toplulukta muhacirler vardı, ensar vardı. Yüreklerinde iman, dillerinde dua, adımlarında teslimiyet… Karşılarında ise Mekke’den gelen kalabalık ve donanımlı bir müşrik ordusu.

Bedir, işte o gün sayıların ötesinde bir hakikati gösterdi: Zafer yalnız çoklukla gelmez. Zafer; imanla, sebatla, teslimiyetle, dua ile, disiplinle ve Allah’ın yardımıyla gelir.

Bedir kuyuları, savaşın yalnız cesaretle yürütülmediğini de hatırlatır. Akıl gerekir. Tedbir gerekir. İstişare gerekir. Peygamberimiz sahabenin görüşlerine değer verdi, imkânları en doğru şekilde değerlendirdi, mevziyi hikmetle belirledi. Dua etti, tedbiri ihmal etmedi. Rabbine yöneldi, vazifesini eksik bırakmadı.

Mümin için Bedir’in en büyük derslerinden biri budur: Tevekkül, tedbiri terk etmek değildir. Dua ile strateji, iman ile hazırlık, cesaret ile disiplin birlikte yürür.

Ordular karşı karşıya geldiğinde Bedir vadisine ağır bir sessizlik çöktü. Bir yanda az sayıdaki müminler. Bir yanda çokluğuna güvenen müşrikler. Zahirde güç dengesi belliydi ve fakat hakikat, her zaman zahire sığmazdı.

Peygamberimiz ellerini semaya kaldırdı. Bütün varlığıyla Rabbine yöneldi, niyazda bulundu. Öyle bir dua, öyle bir niyaz ki mübarek omuzlarındaki ridâsı yere düştü. Hazreti Ebubekir onu tekrar omuzlarına koydu. O an, yalnız bir savaşın değil; teslimiyetin, kulluğun ve tevekkülün de en derin tecellilerinden biriydi.

Peygamberimizin dilinden yükselen niyaz, Bedir'in ruhunu özetliyordu:

“Allâh’ım! Bu topluluğu mağlup edersen yeryüzünde sana ibadet eden olmaz. Allâh’ım! Bize verdiğin va’di yerine getir.”

Bu dua, yalnız yardım isteyen bir komutanın duası değildi. Hakikatin yaşaması, tevhidin ayakta kalması, insanlığın vahiy ile buluşması için yükselen bir yakarıştı. Semaya açılan o eller, ümmetin geleceği için açılmıştı.

Ardından ilahî yardım müjdesi geldi. Müminlerin imdadına meleklerin gönderildiğini haber veren ilahî hitap, Bedir’in yalnız bir savaş alanı olmadığını gösterdi. Orası, duanın semaya yükseldiği, ilahî yardımın yeryüzüne indiği bir iman meydanıydı. Müminlerin kalbine cesaret veren o ilahî müjde şöyle yankılandı:

“Hani Rabbinizden yardım istiyordunuz da O size, ‘Ben size peş peşe gelen binlik kuvvetlerle yardım edeceğim.’ diye cevap vermişti.” (Enfâl, 8/9)

Bedir, hak ile batıl arasındaki ilk büyük yüzleşmelerden biridir. Orada sahabe, Peygamberimizin yanında durmanın bedel istediğini gördü. Korkuya rağmen sebat, azlığa rağmen cesaret, imkânsızlığa rağmen teslimiyet… Bedir ehli, sadakatin, fedakârlığın ve davaya adanmışlığın sembolü oldu. Onlar yalnız bir savaşa katılmadılar; ümmetin tarihine imanla yazılmış bir şahitlik bıraktılar.

O gün müşrikler mağlup oldu. Çokluklarına güvendiler, fakat çokluk yetmedi. Müslümanlar ise azdı; fakat imanları diri, safları sağlam, duaları samimiydi. Bedir’in sonunda on dört mümin şehadet mertebesine yükseldi. Şehitlerin kanı, İslam tarihinin ilk büyük zaferine mühür oldu.

Bedir’in dersi, hacdan dönen kişi için bugün de canlıdır. Hayatta hak ile batılın, adalet ile zulmün, emanet ile ihanetin karşı karşıya geldiği nice Bedir anı vardır. Mümin böyle anlarda seyirci kalamaz. Susarak da taraf olunur bazen. Geri durarak da. Görmezden gelerek de.

Hakkın yanında durmak…

Zulme karşı tavır almak…

İmkânını hayır için seferber etmek…

Bunların her biri Bedir şuurunun bugüne taşınmış hâlidir.

Tarih boyunca Bedir’in ruhu, farklı zamanlarda ve farklı coğrafyalarda tekrar tekrar tecelli eder. Çanakkale’de imanla yoğrulmuş bir millet, kendisinden kat kat üstün görünen orduların karşısında aynı teslimiyet ve aynı sebatla durdu. Siperlerde yükselen dualar, şehadeti göze alan yiğitler ve vatanı emanet bilen gönüller, Bedir’in asırlar sonra yeniden okunmuş bir sayfası gibiydi. Maddî güç hesaplarının ötesinde bir ruh vardı orada. Çanakkale, Bedir’in Anadolu’daki yankılarından biri olarak hafızalara kazındı.

Bugün Gazze’ye bakıldığında da benzer bir iman ve direniş manzarası görülüyor. Dünyanın en ağır kuşatmalarından biri altında bulunan inanmış ve adanmış yürekler, bütün imkânsızlıklara rağmen sabırla, vakarla ve kararlılıkla mücadelelerini sürdürüyor. Yıkılan evlerin, enkaza dönen mahallelerin ve kaybedilen canların arasında sönmeyen bir teslimiyet ışığı yanıyor. Tıpkı Bedir’de olduğu gibi sayıların, silahların ve görünürdeki güç dengelerinin her şeyi belirlemediğini hatırlatan şerefli bir duruş sergileniyor.

Elbette her dönemin şartları farklıdır; Bedir de Çanakkale de Gazze de kendi tarihî bağlamı içinde değerlendirilmelidir ve fakat üçünü buluşturan ortak bir hakikat vardır: Hak bildiği yolda sebat etmek, zulüm karşısında vakarı korumak, bütün tedbirleri aldıktan sonra Allah’a yönelmek ve umudu asla kaybetmemek. İşte Bedir şuuru budur. Çağlar değişse de iman, dua, sabır ve nusret arasındaki bağ değişmez.

Bedir hacıya şunu da öğretir: Az olmak mazeret değildir. İmkânın sınırlı olması, gayreti terk ettirmez. Bir avuç samimi insan, Allah’ın izniyle tarihin akışını değiştirebilir. Bir öğretmen, bir aile, bir okul, bir vakıf, bir iyilik halkası, bir doğru söz, bir samimi duruş… Bazen küçük görünen gayretler, büyük rahmetlere kapı açar.

Medine’den dönen hacı, Bedir’i yalnız tarihî bir savaş olarak hatırlamamalıdır. Bedir, her çağda müminin kalbine sorular sorar: Hakkın yanında ne kadar duruyorsun? Zor zamanlarda sadakatin ne kadar diri? Duan tedbirle birleşiyor mu? İmkânlarını adaletin, merhametin ve hakikatin hizmetine sunabiliyor musun?

Bedir, imanın cesaretle, duanın tedbirle, muhabbetin sadakatle tamamlandığı büyük bir mekteptir.

UHUD: SADAKATİN, İMTİHANIN VE VEFA DUYGUSUNUN DAĞI

Medine’de ziyaret edilen en anlamlı mekânlardan biridir Uhud.

Medine-i Münevvere’yi kuzeyden kuşatan vakur bir dağ. Mescid-i Nebevî’ye birkaç kilometre mesafede, tek başına duran, kendi sessizliği içinde konuşan bir hatıra. Sert kayalarıyla, mahzun yamaçlarıyla, şehitlerin izini taşıyan toprağıyla…

Hacı, oraya vardığında yalnız bir dağı görmez. Sadakati görür, imtihanı, fedakârlığı, hatanın ibrete, şehadetin ebedî bir izzete dönüştüğü büyük bir hatırayı…

Peygamberimizin Uhud’a duyduğu muhabbet de bu mekâna ayrı bir mana kazandırır. Bir hadis-i şerifte şöyle buyurmuştur: “Uhud bizi sever, biz de Uhud’u severiz.” Bir başka rivayette Uhud’un cennet köşelerinden bir köşe olduğu haber verilmiştir. Böylece Uhud, yalnız taş ve kayadan ibaret bir dağ olmaktan çıkar, Peygamberimizin sevgisine mazhar olmuş bir vefa nişanesine dönüşür.

Uhud’da toprak sessizdir, fakat hafıza konuşur. Rüzgâr eser, sanki asırlar öncesinden bir nida taşır. Şehitlerin yattığı yerden geçerken insanın içi ürperir. İslam’ın kolay kazanılmış bir miras olmadığını hisseder hacı. Bedel ödenmiştir. Can verilmiştir. Sadakat kanla mühürlenmiştir.

Bedir’den sonra müşrikler intikam duygusuyla Medine’ye yürüdüler. Peygamberimiz ashabıyla istişare etti. Kendi kanaati Medine’de kalıp savunma yapmak yönündeydi. Bedir’e katılamamış bazı gençlerin ve sahabeden bir kısmının ısrarı üzerine Uhud’a çıkıldı. Böylece ümmete bir istişare ahlakı da gösterildi: Görüş almak, ortak aklı işletmek, karardan sonra vazifeye sadakatle sarılmak…

Uhud’un en derin derslerinden biri burada başlar: Mevziyi korumak.

Görev yerini terk etmemek.

Emanet edilen noktada sebat göstermek.

Peygamberimiz, Ayneyn Tepesi’ne elli okçu yerleştirdi. Emir açıktı: Savaşın seyri ne olursa olsun, yeni bir talimat gelmedikçe yerlerinden ayrılmayacaklardı. Zafer görünse de, zorluk baş gösterse de, ganimet ihtimali belirse de.

Ne büyük bir imtihan…

Bazen küçük görünen bir vazife, büyük bir davanın emniyet kilidi olur. Bir geçit, bir tepe, bir nöbet, bir emir… Nice büyük netice, böyle küçük görünen noktalarda saklıdır. Okçuların bir kısmının yerlerini terk etmesiyle yaşanan imtihan, mümine şunu hatırlatır: Zafer anında da disiplin gerekir. Ganimet ihtimali karşısında da emre bağlılık. Başarı görüntüsü içinde de teyakkuz. Bu noktada sahabeye karşı edep de korunmuş ve her daim korunmalıdır. Uhud’da........

© Haber7