Bir kaç yıldan beri Nadir Toprak Elementleri diye bir kavram duyuyoruz ve seviniyoruz. Çünkü araştırmacılar “Nadir Toprak Elementlerinin” yurdumuzda bol miktarda var olduğunu bildiriyorlar. Yurdumuzda bol miktarda NTE’nin var olduğunu ABD bile bizden önce duymuş ve biliyor. Biz millet olarak bunu öğrenmekte biraz geç kalmışız. SÖYLEDİLERDE BİZ Mİ DUYMADIK!

Mendelyev’in Periyodik Sistem Tablosunda katı, sıvı ve gaz formunda 118 element mevcuttur. Bunlardan 17 adedi Nadir Toprak Elementi olarak adlandırılmaktadır. Yurdumuzda ESKİŞEHİR-Beylikova’da yaklaşık 694 milyon ton NTE rezervi olduğu saptanmıştır. (Bizdeki bu rezerv Çin’den sonra dünyanın ikinci en büyük rezervidir.)

Esasında yer yüzünde bol miktarda var olan hepimizin bildiği; antimon, berilyum, kobalt, lityum, galyum, grafit, niyobyum, platonononidler ( doğal bileşikler), renyum, tantal, tellür, tungsten, vanadyum dâhil “bu saydığımız 13 kıymetli metal” Kıymetli Elementlerdendir. Ancak Nadir Elementlerden değildir. Onların en önemli özelliği, diğer metallere bağlı olarak, minerallerin içinde yer almalarıdır. Bunlar yaklaşık olarak 30 hammaddelik “mineral cevher” sayılan bir alt kümedir.

***Peki, konumuzu oluşturan Nadir Toprak Elementleri hangi elementlerdir ve kaç adettir:

Nadir Toprak Elementleri; 17 element’tir. Bunlar; sayıları 15 adet olan LANTALİT’lere Skandiyum ve İtriyum’un da eklenmesi ile sayısı 17‘ye ulaşan elementlerdir.

-Diğer bir deyişle NTE’leri = (Lantalitler Skandiyum İtriyum’dur.) NTE’leri, Hafif ve Ağır Toprak Elementleri olmak üzere iki guruba ayrılır.

-HAFİF OLANLAR: 7 adettir.

1.Skandiyum, 2.Lantan, 3.Seryum, 4.Proseodim, 5.Neodimyum, 6. Prometyum, 7.Samaryum.

 -AĞIR OLANLAR: 10 adettir.

1.İtriyum, 2.Evropiyum, 3. Godolinyum, 4.Terbiyum, 5. Disporsiyum, 6. Holmiyum, 7.Erbiyum,

8.Tulyum, 9.İterbiyum,10.Lütesyum.*NTE’leri teknolojik ve sanayi açısından kritik değeri olan kimyasal elementlerdir. Neticeten: 7 hafif 10 ağır = Toplam 17 Nadir Toprak Elementi vardır.

-BAŞKA BİR DEYİŞLE: Hafiflerden Skandiyum’u, Ağırlardan da İtriyum’u çıkartırsak geriye kalanlar Lantalitlerdir. Lantalitler 15 adettir. *Prometyum doğada nerede ise bulunmaz ve Radyoaktiftir.

-Lantalitler’e Skandiyum ve İtriyum’u da ekleyerek 17adet Nadir Toprak Elementine ulaşmış oluruz.  Lantalitler; 57 lantal’dan başlar ve 71 lütesyum’a kadar dâhil toplam 15 elementten oluşur.

****Bir de, doğada az bulunan ve çoğu Radyoaktif olan Aktinitler vardır. AKTİNİTLER: Periyodik

Sistemde 89’dan… 103’e kadar olan elementlerdir. Aktinyum, toryum, protaktinyum, uranyum neptünyum, pülütonyum, amerikyum, küriyum, berkelyum, kaliforniyum, ayınştanyum, fermiyum, mendelyum, nobelyum, lavrensiyum 103 olmak üzere aktinitler 15 adettir.

Nadir Toprak Elementleri: Periyodik tabloda genellikle LANTALİTLER ve AKTİNİTLER olarak bilinen, doğada nadir bulunan ve kimyasal olarak benzer özelliklere sahip elementlerdir. Doğada ender rastlanan ve genellikle özel uygulamalarda (Örneğin: bilgisayar, elektronik mıknatıs, nükleer enerji, yenilenebilir enerji alanında) kullanılan elementlerdir.

İnsanlık, antik çağ ile Rönesans arasında sadece yedi metalden yararlanmakta idi. 20. yüzyılda 10 kadar, 1970’li yıllardan itibaren 20 kadar metal kullanıldı. Günümüzde Periyodik Sistem Tablosundaki 86 metalin nerede ise tamamı kullanılmaktadır.

*NTE’leri Periyodik Tablonun 17 özel elementinden oluşmaktadır. Şu özet bilgiyi de aklımızın bir........

© Haber Ege