menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Orta Çağ’dan Yeni Çağ’a: I. Isabella’nın mirası

23 0
03.05.2026

Ayağımın tozuyla Endülüs’ten döndüm dönmesine ama Elhamra’nın büyüsü, portakal çiçeklerinin kokusu, dev ficusların masalsı kökleri. Feria’nın rengarenk etekli ve şallı kadınları, flamenkonun deli dolu duende ruhu… Hala İspanya kozasının içinde, baharının ipeksi tozlarıyla kaplıyım. Tarihi, edebiyatı, müziği, resmi, Federico Garcia Lorca’nın kanlı dizeleri…Hepsi beni sarıp gerçeklik denen keskin ve kızgın uyarılardan uzak tutuyor. Hala hipnoz halindeyken de İspanya’da adı sık sık karşıma çıkan, kendini her fırsatta hatırlatan bir kadını size anlatmak istiyorum.

İspanya’nın “Katolik Hükümdarlar” (Reyes Catolicos) olarak anılan namlı çifti I. Isabella de Castil ve Aragon’lu Ferdinand, İspanya’daki İslam devrini temelli kapatıp yeni bir çağa adım attırdılar. Bu arada Katolik olmayanlara dört ay gibi kısa bir süre verip bir nevi “ya din değiştirin ya da defolun” dediler ki bu da bizim tarihimizi birebir etkiledi çünkü 1492 akabinde Güney İspanya’dan Osmanlı’ya büyük bir Sefarad Yahudisi göçü gerçekleşti. Karı koca eş hükümdarlar, engizisyon mahkemelerinden Kristof Kolomb’un sponsorluğuna kadar tarihin gerçek anlamda seyrini değiştiren kararlara imza attılar. Bu anlamda modern İspanya’nın doğumu da onlarla başlamış oldu. Sizlere bugün bizde çok iyi tanınmayan ama İspanya’da pek çok duvara, freske, heykele işlenmiş bu kadının ve tuhaf ailesinin tarihçesini açacağım.

KOVULDUĞU SARAYDA TAHTA OTURDU

15. yüzyıl Avrupa’sı dini gerilimin ve siyasi parçalanmaların yoğun yaşandığı bir dönemdi. Bu kaotik ortamda yalnızca Kastilya Kraliçesi olarak değil tüm dünyayı etkileyecek kararlar alan bir kadın olarak ele alınması gerekir. 22 Nisan 1451’de Madrigal de las Altas Torres’te doğan Isabella, Kastilya Kralı II. Juan’ın ve ikinci eşi Portekizli Isabella’nın kızıydı. Saray entrikaları ve kavgalarıyla dolu bir çocukluk geçirdi. Babasının ilk eşinden olan oğlu, yani üvey kardeşi tahta çıkınca, Isabel ve kendisinden iki yaş küçük erkek kardeşi Alfonso’yu anneleriyle birlikte saraydan postaladı. Kraliyete yakışmayacak şekilde yoksullukla mücadele ettiler. Kral olan üvey abisi bir kızı olunca, Isabella ve Alfonso’yu sarayına geri aldırdı- bu dönemde Isabella aristokrasiye yakışacak şekilde iyi bir eğitim aldı. İlerleyen yıllarda varis kim olacak kim olmayacak kavgası bir iç savaşa dönüşünce küçük Alfonso bir şekilde tahta geçti ama 14 yaşında vefat etti. Bu durumda taht iki kızdan birine kalıyordu, tahtı Isabella aldı ama bir şartla. Evleneceği adam için üvey abisinin onayını alması gerekecekti. Hayhay dedi ama bildiğini okudu.

KATOLİK HÜKÜMDARLAR ÇAĞI BAŞLADI

1469 yılında 18 yaşına bastığında abisinin onayını almadan ikinci dereceden kuzeni olan Aragon Prensi Ferdinand ile gizlice evlendi. (Kendisi güya ölü kardeşi Alfonso’nun kabrini ziyaret etmek için çıktı, Ferdinand ise uşak........

© Gazete Pencere