Piyasa aklıyla baktığınızda mutlak butlan kararı sonrası ekonomi yönetiminin sert bir önlem seti açıklaması ihtimal dışı değildi. Borsa İstanbul’un geçici kapatılması, açığa satışa sınırlama, devre kesicilerin daha sıkı uygulanması, likidite kanallarının daraltılması, döviz talebini soğutacak makroihtiyati adımlar ya da politika faizinde olağanüstü bir hamle gibi seçenekler teorik olarak masadaydı. Nitekim karar açıklandıktan sonra Borsa İstanbul’da satış baskısının güçlendiği, bazı haberlerde kayıpların yüzde 5-6 seviyelerine ulaştığı ve devre kesicilerin çalıştığı aktarıldı.

Buna rağmen ekonomi yönetiminin sabah erken saatte toplanıp belirgin bir karar açıklamaması ilk bakışta “dağ fare doğurdu” görüntüsü verdi. Ancak bu tür durumlarda hiçbir şey yapmamak da bazen bilinçli bir tercihtir. Hatta bazen en güçlü müdahale, müdahale etmemektir. Çünkü piyasa zaten kararın çıkacağını kısmen fiyatlamışsa, ekonomi yönetiminin panik havası yaratacak olağanüstü önlemler alması, “demek ki durum bizim gördüğümüzden daha kötü” algısı yaratabilir.

Bu nedenle ilk senaryo şu olabilir: Ekonomi yönetimi, kararın etkisinin kısa vadeli bir siyasi şok olarak kalacağını ve piyasaların kendi denge mekanizmasıyla bunu sindireceğini düşündü.

2. Senaryo, ellerinde piyasa akışına dair daha sakinleştirici bilgi olmasıdır. Kamu otoriteleri normal yatırımcıdan farklı olarak bankaların döviz talebini, yabancı çıkış hızını, takas verilerini, kamu bankalarının pozisyonunu, kurumsal emir akışını ve piyasa derinliğini anlık izleyebilir. Eğer sabah saatlerinde döviz tarafında beklenen kadar sert bir talep oluşmadıysa, yabancı yatırımcı borsada satış yapsa bile tahvil veya döviz tarafında panik görülmediyse, ekonomi yönetimi “olağanüstü tedbir almaya gerek yok” sonucuna varmış olabilir. Bu durumda mesele basitçe şudur: Piyasa gürültülüydü ama sistemik değildi.

3.Senaryo, müdahale kapasitesinin sınırlı olduğu gerçeğidir. Borsa’yı kapatmak, piyasaları tatil etmek, döviz işlemlerini sınırlamak veya olağanüstü faiz artışı yapmak çok ağır sinyallerdir. Böyle bir hamle sadece o günü kurtarmaz; sonraki günlerde “Türkiye’de........

© Gazete Pencere