Vergi denetimi denildiğinde eskiden çoğumuzun aklına işyerine gelen müfettişler, klasörler dolusu fatura ve günler süren defter incelemeleri gelirdi. Bugün ise denetimin önemli bir bölümü, mükellef fark etmeden elektronik ortamda başlıyor.

Artık e-fatura, e-arşiv fatura, e-irsaliye, e-defter, e-beyanname, POS kayıtları, banka hareketleri ve çeşitli kamu kurumlarından gelen veriler; risk analizinde birlikte değerlendirilebiliyor. Maliye her mükellefi aynı anda incelemiyor; ancak veriler arasındaki uyumsuzlukları daha hızlı görebiliyor.

Bu nedenle yeni dönemin özeti şudur:

“Kayıt dışı işlem yapmak eskisinden daha zor; kaydı doğru ve tutarlı tutmak ise her zamankinden daha önemli.”

Maliye hangi izleri görebiliyor?

Bir işletmenin ticari faaliyeti artık sadece muhasebe defterinde iz bırakmıyor. Malın hareketi, faturası, tahsilatı ve beyanı farklı elektronik sistemlerde ayrı ayrı iz bırakabiliyor.

Örneğin bir işletme mal satıyorsa;

• Satış faturası e-Fatura veya e-Arşiv Fatura sisteminde,

• Malın sevki e-İrsaliye veya taşıma belgesinde,

• Tahsilat banka, kredi kartı veya POS kayıtlarında,

• KDV beyanı beyannamede,

• Gelir veya kurumlar vergisi etkisi ise dönem sonu mali tablolarda

görünür hale geliyor.

Bu kayıtların birbirini doğrulaması beklenir. Bir belgede görünen satışın diğer kayıtlarda hiç görünmemesi ya da düşük görünmesi, sistem açısından dikkat çekici olabilir.

Basit bir örnek: Satış var, beyan yok

Bir mobilya satıcısının bir ay içinde banka ve POS yoluyla 1.500.000 TL tahsilat yaptığını düşünelim. Aynı dönemde düzenlenen faturalar 900.000 TL, KDV beyannamesindeki teslim ve hizmet bedeli ise 850.000 TL olsun.

Elbette her banka hareketi satış geliri değildir. Kredi kullanımı, ortak ödemesi, avans iadesi veya başka transferler olabilir. Ancak bu farkın makul bir açıklaması ve belgesi yoksa, sistem bu mükellefi riskli görebilir.

Buradaki temel sorun yalnızca verginin az beyan edilmesi değildir.........

© Gazete Gerçek