Diplomasinin görünmeyen ama en etkili araçlarından biri hediyedir. Devletler yalnızca imzaladıkları anlaşmalarla, yaptıkları konuşmalarla veya yayımladıkları bildirilerle değil; seçtikleri armağanlarla da birbirlerine ve dünyaya mesaj verirler. Bazen tek bir obje, uzun bir konuşmanın anlatamadığını anlatır; bazen de iyi niyetle uzatılan bir armağan, beklenmedik tartışmaların merkezine oturur.

Bir tabancanın anlattıkları

Ankara’da gerçekleştirilen NATO Liderler Zirvesi’nin ardından savunma harcamaları, Ukrayna savaşı, Rusya, Çin ve ittifakın geleceği kadar başka bir konu da uluslararası medyanın dikkatini çekti: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bazı liderlere takdim ettiği tabancalar.

Türkiye’de birçok kişi bunu köklü devlet geleneğinin doğal bir uzantısı olarak değerlendirdi. Yabancı basında ise farklı yorumlar yapıldı; kimileri güçlü bir sembolik jest olarak gördü, kimileri ise alışılmadık buldu. Tartışmanın odağında aslında tabancanın kendisi değil, onun temsil ettiği anlam vardı.

Elbette NATO bir askerî ittifaktır. Güvenlik, savunma ve caydırıcılığın konuşulduğu bir zirvede askerî nitelikte bir armağan ilk bakışta yadırganmayabilir. Ancak masanın etrafında oturanlar generaller değil, ülkelerini temsil eden devlet ve hükümet başkanlarıydı. Her biri farklı tarihî hafızaya, farklı hukuk sistemine ve farklı kültürel kodlara sahip toplumların liderleriydi.

İşte tam da bu nedenle yıllar içinde öğrendiğim eski bir diplomasi kuralını hatırladım:

Diplomaside önemli olan, vermek istediğiniz mesaj değil; karşınızdakinin aldığı mesajdır.

Armağanın siyaseti

Devletler arasında hediyeleşme, diplomasi kadar eskidir.

Türk devlet geleneğinde armağan hiçbir zaman yalnızca nezaket göstergesi olmamıştır. Hunlardan Göktürklere, Selçuklulardan Osmanlı’ya uzanan çizgide verilen her armağan; dostluğu, ittifakı, karşılıklı saygıyı ve çoğu zaman siyasî bir mesajı temsil etmiştir.

Osmanlı sarayında yabancı elçilerin kabulünde sunulan armağanlar aylar öncesinden hazırlanırdı. Bir İznik çinisi, bir Hereke halısı, ince işçilik ürünü bir saat ya da mücevher işlemeli bir........

© Forbes Türkiye