Divergent, 1988 doğumlu Amerikalı yazar Veronica Roth’un daha yirmili yaşlarının başındayken yazdığı aynı adlı romandan uyarlanmış bir film. Toplumsal çöküş sonrası geçen, distopik bir bilim kurgu. 

Film güzel ama roman daha da güzel. Yüzeyde bir gençlik aksiyon hikâyesi gibi görünse de altında güçlü ideolojik ve sosyolojik temalar var. Adeta felsefi bir düşünce deneyi...

Romanın hikâyesi, büyük bir toplumsal çöküş sonrası yeniden örgütlenmiş futuristik bir Şikago’da geçiyor. Toplumun insanları baskın karakter özelliklerine göre ayırdığı sosyal-siyasal bir kast sistemi oluşmuş. Factions (fraksiyonlar) diyorlar. Amaç, insan doğasının belirli kusurlarını kontrol altına alarak savaş ve kaosu önlemek. 

Sistem şu varsayıma dayanıyor:

“İnsanların farklı özellikleri ve hırsları toplumun çöküşüne sebep oluyor. O halde toplumu temel erdemler etrafında örgütleyelim.”

Çocuklar doğdukları fraksiyonda büyüyorlar, ama reşit olduktan sonra isterlerse başka bir fraksiyona geçebiliyorlar. “Faction before blood” (“Fraksiyon kandan önce gelir”) ilkesi gereği, “erdeme / fraksiyona aidiyet” aile bağından üstün sayılıyor.

Beş ana fraksiyon var:

1. Abnegation (Fedakârlık)

Bu fraksiyonun temel erdemi özveri ve bencillikten kaçınma.

Gri ve sade giyiniyorlar. Aynalara bakmıyorlar. Lüks ve gösteriş yasak. Mahviyetkârlar. Biraz bizim Melâmi dervişlere benziyorlar.

Bunlar yönetici sınıf. Kamu yönetiminde görev alıyorlar çünkü “çıkar peşinde koşmayacaklarına” inanılıyor.

Toplumun problemi olarak bencillik ve açgözlülüğü görüyorlar.

Bu fraksiyonun eleştirilecek yönleri: Bastırılmış bireysellik. Suçluluk üzerinden ahlak üretimi. Pasif itaate yatkınlık.

2. Dauntless (Cesurlar)

Bu fraksiyonun temel erdemleri cesaret, atiklik, güç.

Siyah giyiniyorlar. Dövme, piercing yaygın. Fiziksel dayanıklılık ve korkusuzluk kültü var. 

Bunlar toplumun askeri ve polis gücü olarak görev yapıyor. Fiziksel dayanıklılık ve dövüş sporlarına büyük önem veriyorlar.Toplumun problemini korkaklık olarak görüyorlar.

Bu fraksiyonun eleştirilecek yönleri: Şiddetin romantize edilmesi, erkeklik ve güç fetişizmi, sosyal Darwinizm.

3. Erudite (Bilgeler)

Bu fraksiyonun temel erdemi bilgi, akıl ve zekâ. 

Okuyan yazan, teknoloji geliştiren entelektüel ve araştırmacı tipler bunlar. Sistem içinde bilim insanı, araştırmacı, entelektüel rollerini üstleniyorlar.

Mavi tonlar giyiniyorlar. Bilimsel düşünceye önem veriyorlar. Akademik çalışmalar yapıp teknoloji ve araştırma merkezlerini kontrol ediyorlar.

Toplumun ana probleminin cehalet olduğunu düşünüyorlar.

Eleştirilecek yönleri elitist olmaları (tekno-elitizm), insanları veri nesnesine indirgeme eğilimleri.

4. Amity (Barışçılar)

Bu fraksiyonun temel erdemi barış ve uyum.

Renkli ve sıcak kıyafetler giyiniyorlar. Çatışmadan kaçınıyorlar. Sürekli mutluluk ve eğlence peşindeler.

Tarım ve gıda üretimiyle uğraşıyorlar.

Toplumun esas probleminin saldırganlık olduğunu düşünüyorlar.

Eleştirilecek yönleri sahte iyimserlikleri, gerçek çatışmaları bastırmaları, pasifist........

© Fikir Coğrafyası