menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Zincirsiz kölelik: Vitamin yoksunluğu ve itaat

39 24
09.02.2026

Tarih kitapları otoriter rejimleri genellikle baskı araçları, sansür ve ordularıyla anlatır. Ancak bu anlatıda eksik olan, biyopolitik müdahale biçimleridir.

Modern çağda bir toplumu kontrol altına almak için artık demir zincirlere, yüksek duvarlara veya ağır silahlara ihtiyaç yok. En etkili boyunduruk, bireyin sinir sistemine sessizce yerleştirilen biyokimyasal bir eksikliktir. Vitamin yoksunluğu insan iradesini hücresel düzeyde kıran, görünmez bir sofistike kölelik biçimidir.

Siyaset bilimi, yoksul ve kötü beslenen toplumlarda otoriter liderlere olan ilginin arttığını gözlemler. Bunun tek bir insandan başlayıp toplumlara uzanan biyolojik, biyokimyasal iz düşümü vardır. Hasılı, sosyolojik açıdan, kaliteli besine dolayısıyla B12 ve folik asit gibi kritik vitaminlere erişim bir sınıf göstergesidir.

Tiamin yani B1 vitamini eksikliği beyinde frontal korteks işlevlerinde bozulmaya, karar alma ve yürütücü işlevlerde gerilemeye yol açmaktadır. B12 vitamini ve folat yetersizlikleri çocukluk döneminde bilişsel gelişim geriliği ve erişkinlikte dikkat, bellek ve muhakeme sorunlarıyla ilişkilidir. B6 vitamini ise serotonin sentezi üzerinden duygu durum regülasyonunda temel rol oynamaktadır.

Bu bulgular, yetersiz beslenmenin yalnızca fizyolojik değil, doğrudan bilişsel bir yoksullaşma yarattığını göstermektedir.

Demokrasi yalnızca sandıkta değil, sofrada da inşa edilir. Mikrobesin eksiklikleri üzerinden oluşan bilişsel eşitsizlikler, toplumsal kutuplaşma, otoriterleşme ve şiddet eğilimleri için görünmez ama güçlü bir altyapı oluşturmaktadır. Bu nedenle beslenme adaleti, halk sağlığı politikasının ötesinde demokratik bir zorunluluk olarak ele alınmalıdır.

B12 eksikliği çeken alt sınıfların çocukları, bilişsel gelişimde geride kalır. Bir kesim biyolojik olarak zinde ve rasyonelken, diğer kesim kronik bir “zihin sisi” içinde bırakılırsa, barışçıl bir rekabetten değil, ancak........

© Evrensel