Geçtiğimiz hafta yeni Orta Vadeli Programı beklerken, Şimşek programında başlayan revizyonun hangi yönde ilerleyebileceğini tartışmıştım. Son açıklanan büyüme ve iş gücü verileri, bu tartışmanın önümüzdeki aylarda daha da önemli hale geleceğini gösteriyor. Zira ekonomik yavaşlama ile sadece büyüme oranlarının düşmesini değil, enflasyonla mücadelenin maliyetinin kimler tarafından üstlenileceğini, işsizliğin ve ücret baskısının emek piyasasını nasıl yeniden şekillendireceğini ve ekonomi yönetiminin bu süreci 2028'e giderken nasıl yöneteceğini belirleyen siyasi bir süreçten söz ediyoruz.

Güncel verilere geldiğimizde; Türkiye ekonomisi 2026'nın ikinci çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2.3 büyüdü. Bir yıl önce aynı oran yüzde 4.8'di. Yani ekonomik faaliyetteki yavaşlama belirginleşiyor.

Büyümeyi tüketim taşıyor

Harcama kalemlerinin büyümeye katkıları açısından verilere baktığımızda, yüzde 2.3'lük büyümenin 2.33 puanı hanehalkı tüketiminden geldiğini görüyoruz. Hanehalkı tüketimi yıllık yüzde 3.5 arttı. Yatırımların büyümeye katkısı ise yalnızca 0.16 puanda kaldı. Devlet tüketimi büyümeyi 0.21 puan, stok değişimleri de 0.53 puan aşağı çekti.

Dolayısıyla ortada basitçe “iç talebin çöktüğü” bir ekonomi yok. Ancak bu, geniş toplum kesimlerinin alım gücünü koruduğu anlamına da gelmiyor. Basitçe, sıkılaştırma süreci ekonominin farklı bileşenlerini farklı biçimlerde etkiliyor. Dolayısıyla hanehalkı tüketiminin büyümeyi taşımaya devam etmesi de bu kategorinin kendi içindeki ayrışmayı dikkate alarak değerlendirmeliyiz. Gelir dağılımının bozuk olduğu bir ortamda, toplumun en zengin yüzde 20'si harcamasını sürdürürken, yüzde 80'inin gelirleri artmıyor, hatta reel olarak geriliyor olabilir. Bu nedenle toplam hanehalkı tüketimindeki artış, geniş kesimlerin tüketim gücünün korunduğu anlamına gelmez.

Yatırımlar ise neredeyse yerinde sayıyor. Bu kompozisyon, dezenflasyon programının ekonomiyi yatırım ve ihracata dayalı........

© Evrensel